Dostępny dla niepełnosprawnych wzrokowo Przewijak Kawiarnia Dostępny dla niepełnosprawnych słuchowo facebook flickr googleplus instagram pinterest searchsearch twitterwifi Zakaz fotografowania youtube wheelchair Listgridheart kir Calendar Calendar Calendar Logo

XX + XXI. Rzeźba

03.06.2022 XX + XXI. Rzeźba

„XX + XXI. Galeria Sztuki Polskiej” w czerwcu powiększy się o przestrzeń poświęconą rzeźbie od połowy XX wieku do czasów współczesnych. Jest to ostatnia w kolejności zwiedzania sala, która stanowi dopełnienie galerii rzeźby początku XX wieku  urządzonej w holu II piętra i w ten sposób spina wielowątkową historię polskiej rzeźby nowoczesnej w jedną całość.

Przełomowy charakter rzeźby XX wieku jest szczególnie widoczny w jego drugiej połowie. Wzrost znaczenia koncepcji przestrzeni spowodował wówczas gwałtowne odejście od rzeźby figuralnej w stronę form eksperymentalnych: instalacji i environment. Figura, choć przestała być wyłącznym synonimem rzeźby, wciąż jednak stanowi ważny wątek twórczych poszukiwań: poddawana przekształceniom, deformowana – obrazuje napięcie między akademicką tradycją i tendencjami awangardowymi, stając się nośnikiem nowych znaczeń. XX i XXI wiek w rzeźbie to także wielość niestosowanych dotychczas tworzyw i świeże spojrzenie na tradycyjne materiały. 

Ograniczona przestrzeń ekspozycyjna podyktowała syntetyczny pokaz prac rzeźbiarskich, które są ze sobą powiązane kilkoma wątkami tematycznymi odzwierciedlonymi w treści, lecz także i w formie eksponowanych dzieł.

Tematy cielesności oraz ciała jako symbolu, motyw pamięci, a także szeroko rozumiany nurt konstrukcyjny – wszystko to przenika idea przestrzeni i przestrzenności.

Wystawa prezentuje zarówno kanoniczne, jak i nieoczywiste dzieła słynnych rzeźbiarzy oraz prace twórców niesłusznie zapomnianych lub niedostatecznie obecnych w dyskursie sztuki nowoczesnej. Dobór i układ dzieł skłaniają do odkrycia na nowo polskiej rzeźby nowoczesnej.


Kuratorka: Agata Małodobry
Koordynator: Katarzyna Stolarz
Projektanci aranżacji: Wzorro Design

Realizacja wystawy "XX + XXI. Rzeźba". Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Wysokość dofinansowania: 171 500 zł

Autor: Agata Małodobry
Słowa kluczowe:

XX + XXI, Rzeźba, wystawy stałe

Gmach Główny

al. 3 Maja 1, 30-062 Kraków
  • pon: nieczynne
  • wtorek: 10.00-19.00
  • środa - czwartek: 10.00-18.00
  • piątek - sobota: 10.00-19.00
  • niedziela: 10.00-18.00
Katarzyna Kobro (1898–1951)

Akt dziewczęcy

1948 (odlew 1989)

Do rzeźby pozowała artystce jej dwunastoletnia córka Nika. Dziewczynka o szczupłej, nieco przygarbionej sylwetce siedzi bezpośrednio na podłodze. Drobną budowę ciała podkreślają rozbijające bryłę prześwity. Forma rzeźby jest uproszczona, niektóre fragmenty ciała zostały ukazane w silnie zaburzonej perspektywie. Figura modelowana jest jednak spokojniej niż pozostałe rzeźbiarskie akty kobiece Kobro z tego samego roku, odznacza się większą płynnością kształtu – w taki sposób rzeźbiarka oddała dziewczęcą delikatność córki.

XX + XXI. Rzeźba
Jerzy Bereś (1930–2012)

Zwid drapieżca
1960

Drewniane elementy związane są konopnymi sznurami i połączone ze sobą za pomocą otworów i kołków, bez użycia gwoździ i syntetycznych spoiw, tworząc kompozycję przypominającą rogate fantastyczne zwierzę o długiej szyi.

Drewno – jedno z pierwszych tworzyw używanych przez człowieka, artysta zawsze obrabiał nieznacznie, pozostawiając wrażenie pierwotnej surowości. 

XX + XXI. Rzeźba
Bronisław Chromy (1925–1917)

Drogowskaz

1960

Strzelista forma o wyraźnej dynamice jest przedstawieniem figury ludzkiej zinterpretowanej na granicy abstrakcji. Poszarpany, miejscami fragmentaryczny obrys sylwetki wzmaga ekspresję, kompozycja daleka jest jednak od chaosu – rzeźbę porządkuje zastosowana przez artystę geometryzacja. Wiodące linie równoległe przywodzą na myśl pokrój kryształu.

XX + XXI. Rzeźba
Alina Szapocznikow (1926–1973)

Głowa z łyżką

1966

Motyw głowy jest w Galerii Rzeźby jednym z wiodących wątków tematycznych. Wśród głów prowadzących ze sobą wyimaginowany dialog znajdzie się betonowe popiersie z wprawioną w środek twarzy zwykłą, blaszaną łyżką. W latach 60. XX wieku Alina Szapocznikow włączała do swoich prac zużyte, niepotrzebne przedmioty (fragmenty samochodowego złomu, narzędzi, rzeczy codziennego użytku), uzyskując efekt organicznego połączenia rzeźby i przedmiotu gotowego. Ideę ready-made, jedną z najbardziej wpływowych koncepcji w sztuce XX wieku, propagował Marcel Duchamp, głosząc, że już sam wybór przedmiotu jest aktem artystycznym. Rozwijali ją dadaiści i surrealiści, a w latach 60. XX wieku kontynuowali rzeźbiarze z kręgu Nouveau Réalisme, z którymi przez pewien czas łączona była sztuka Aliny Szapocznikow.

 

XX + XXI. Rzeźba
Maria Pinińska-Bereś (1931–1999)

Gorset-trapez

1966

Gorset-trapez to ruchoma, wisząca forma przestrzenna. Jest jedną z pierwszych prac, w których artystka pozbawia rzeźbę przypisanego jej tradycyjnie ciężaru. Przywołaniem balansującej na trapezie akrobatki artystka nawiązuje do poetyki cyrku – mnoży więc znaczenia, przedstawiając kobiece ciało jako rozrywkę mężczyzny i krytykuje dominację „męskiego spojrzenia” w kulturze. Gorset to oczywisty symbol zniewolenia kobiety przez konwenanse i stereotypy.

XX + XXI. Rzeźba
Zuzanna Janin (ur. 1961)

Pasygrafia. Solaris III (Hommage à Stanisław Lem)

2009

Pasygrafia to system znaków zrozumiały niezależnie od języka odbiorcy. Mogą to być cyfry, zapis nutowy lub symbole chemiczne. Artystka rozszerza pojęcie pasygrafii, układając z gotowych przedmiotów „zapis” osób, o których pomyślała, tworząc swoje rzeźby. W Solaris III przedmiotami tymi są zaskakująco zestawione betonowe kostki brukowe i skarpetki – dwa tworzywa o odmiennych strukturach i właściwościach. W ten sposób powstaje napięcie między tym, co osobiste, ludzkie, a tym, co publiczne – pomiędzy intymną przestrzenią człowieka i wizerunkiem do użytku innych.

XX + XXI. Rzeźba
Piotr Bożyk (ur. 1944)

Pożądanie

1980 (projekt), 2010

Rzeźby kinetyczne Bożyka to skomplikowane urządzenia mechaniczne, odznaczające się niepodważalnym walorem estetycznym. Są na pierwszy rzut oka całkowicie surowe, lecz symetryczne, a wyrafinowane połączenia ich części tworzą swoiście ornamentalne układy.

XX + XXI. Rzeźba
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
fot. Michał Łepecki
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
XX + XXI. Rzeźba
XX + XXI. Rzeźba
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż
XX + XXI. Rzeźba - Wernisaż

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Patronat Honorowy Marszałka Województwa Małopolskiego

Mecenas Galerii Sztuki Polskiej XX i XXI w.

Mecenas MNK

Partner Strategiczny MNK

Partnerzy promocyjni

Patroni medialni

Kontynuując przeglądanie tej strony, akceptujesz pliki cookies. Więcej na ten temat możesz dowiedzieć się w naszej Polityce Prywatności
Akceptuję