Obiekt dostępny dla niepełnosprawnych ruchowo Dostępny dla niepełnosprawnych wzrokowo Przewijak Kawiarnia Dostępny dla niepełnosprawnych słuchowo eye facebook facebookflickr flickr googleplus googleplusinstagram instagram pinterest pinterest searchsearchtwitter twitterwifi Zakaz fotografowania youtube youtube wheelchair Listgridheart kir Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Calendar Calendar Calendar Logo
Portret Brunona Abdank Abakanowicza, autorstwa Leona Wyczółkowskiego 18.11-31.12.2011 Portret Brunona Abdank Abakanowicza, autorstwa Leona Wyczółkowskiego

Dar Państwa Barbary i Lucjana Śniadowerów dla Muzeum Narodowego w Krakowie. 27 czerwca 2011 roku Państwo Barbara i Lucjan Śniadowerowie z Paryża ofiarowali do Muzeum Narodowego w Krakowie niezwykle cenny dar – pastelowy portret Brunona Abdank Abakanowicza autorstwa Leona Wyczółkowskiego.

Przekazane przez nich dzieło to wizerunek wybitnego polskiego inżyniera i matematyka Brunona Abdank Abakanowicza (1852-1900). Ten związany ze Lwowem, mało znany dzisiaj w Polsce matematyk i inżynier w 1881 roku osiedlił się na stałe we Francji, zyskując wpływy i uznanie w tamtejszych kręgach przemysłowo-technicznych (zarządzał m.in. zakładami "Compagnie Française du Procédé Thompson-Houston"; z ramienia Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej był jurorem na paryskiej Wystawie Powszechnej w 1889 roku).

W świecie artystycznym Brunon Abdank Abakanowicz znany był przede wszystkim jako hojny mecenas polskich malarzy i kolekcjoner ich dzieł (wspierał finansowo Gierymskiego, był fundatorem stypendiów dla młodzieży polskiej). Do stałych gości w jego podparyskiej willi w Parc St. Maur należeli m.in. Aleksander Gierymski oraz autor podarowanego przez Państwa Śniadowerów obrazu – Leon Wyczółkowski.


Wrodzony smak artystyczny i dobra znajomość malarstwa polskiego pomagały Abakanowiczowi w jego kolekcjonerskiej pasji. Pisał o tym Aleksander Gierymski w jednym ze swych listów, porównując "spryt artystyczny" Abakanowicza z poglądami na sztukę innego znanego kolekcjonera – Ignacego Milewskiego. W posiadłości Abakanowicza, obok malarzy, bawili także znani naukowcy i pisarze polscy, wśród nich Władysław Mickiewicz i Konstanty Górski oraz Władysław Reymont. Przyjacielem domu był również Henryk Sienkiewicz, który w Parc St. Maur pisał "Rodzinę Połanieckich" i "Krzyżaków". To dzięki temu ostatniemu doszło do spotkania Abakanowicza z Wyczółkowskim.

Leon Wyczółkowski przyjechał do Paryża w związku z Wystawą Powszechną wiosną 1900 roku. We wspomnieniach artysty (opracowanych przez Marię Twarowską) czytamy: "U Abakanowicza we Francji. W Parc sur Marne nad Marną z Sienkiewiczem siedzimy". Pastelowy portret Abakanowicza wykonany przez Wyczółkowskiego należy do rzadkich w jego twórczości wizerunków o charakterze intymnym, o czym dobitnie świadczy "nieoficjalny" strój modela – szarozielonkawy golf. Pełna energii i życia twarz portretowanego jest interesującym „zapisem” obserwacji dokonanych przez artystę na krótko przed nagłą śmiercią Abakanowicza, która miała miejsce 29 sierpnia 1900 roku.


Obraz ofiarowany do Muzeum Narodowego w Krakowie przez Państwa Barbarę i Lucjana Śniadowerów wzbogaca nasze zbiory nie tylko o dzieło wybitnego polskiego malarza, rysownika i grafika Leona Wyczółkowskiego, ale także – poprzez postać Abakanowicza – o portret osoby należącej do kręgu ówczesnych elit naukowych i artystycznych (w naszych zbiorach znajdują się portrety autorstwa Wyczółkowskiego m.in.: Władysława Reymonta, Stanisława Witkiewicza, Stefana Żeromskiego).

Magdalena Laskowska, Danuta Godyń
Kustosze Działu III - Działu Rycin, Rysunków i Akwarel
Muzeum Narodowego w Krakowie

Instrumenty naukowe z kolekcji Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego towarzyszące pokazowi portretu Brunona Abdank Abakanowicza.

Bruno Abdank Abakanowicz opatentował kilkanaście przyrządów pomiarowych i naukowych. Niestety w krakowskich kolekcjach muzealnych brak instrumentów, wykonanych przez niego, lub też przez jego firmę. Dlatego na wystawie pokazane zostały dwie grupy instrumentów, tylko pośrednio z nim związane:


1. Planimetry, czyli przyrządy do wyznaczania pola powierzchni figur płaskich. Szczególnie przydatne przy określaniu pól figur nieregularnych, które w obliczeniach arytmetycznych rozbijane były na wiele części składowych. Nawiązują do najważniejszego wynalazku Abakanowicza jakim był integraf - instrument, który pozwalał na obliczanie całek poprzez pomiar pola pod całkowaną krzywą. Wybrane instrumenty są ilustracją rozwoju tego przyrządu w XIX wieku.
2. Instrumenty pochodzące z wytwórni prowadzonej przez Adama Prażmowskiego (1821-1886). Podobnie jak Abakanowicz był emigrantem osiadłym we Francji. Zarówno Abakanowicz jak i Prażmowski dzięki własnej pracy i zdolnościom stali się właścicielami firm produkujących instrumenty naukowe i pomiarowe. Wspólne lata ich aktywności w Paryżu przypadły na lata 1881-1886. Wytwórnię Prażmowskiego reprezentują mikroskop i heliostat.

dr Maciej Kluza
Dział Historii Nauki i Instrumentów Naukowych
Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego


Spotkanie z udziałem Państwa Barbary i Lucjana Śniadowerów – ofiarodawców portretu Brunona Abdank Abakanowicza, autorstwa Leona Wyczółkowskiego – oraz Rodziny sportretowanego odbyło się 19 listopada 2011 roku w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach – Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie.

Galeria Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach

Rynek Główny 3, 31-042 Kraków Sala Wystaw Zmiennych
  • pon:: nieczynne
  • wtorek: 10.00 - 18.00
  • środa - sobota: 10.00-17.00
  • niedziela: 10.00-16.00
  • sprawdź szczegóły:
Leon Wyczółkowski, Portret Brunona Abdank Abakanowicza
Portret Brunona Abdank Abakanowicza, autorstwa Leona Wyczółkowskiego

Podziękowania dla Grupy Telekomunikacja Polska

Kontynuując przeglądanie tej strony, akceptujesz pliki cookies. Więcej na ten temat możesz dowiedzieć się w naszej Polityce Prywatności
Akceptuję