Obiekt dostępny dla niepełnosprawnych ruchowo Dostępny dla niepełnosprawnych wzrokowo Przewijak Kawiarnia Dostępny dla niepełnosprawnych słuchowo eye facebook facebookflickr flickr googleplus googleplusinstagram instagram pinterest pinterest searchsearchtwitter twitterwifi Zakaz fotografowania youtube youtube wheelchair Listgridheart kir Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Calendar Calendar Calendar Logo
Pątnik, podróżnik, turysta - poznawanie świata 01.09.2015-10.01.2016 Pątnik, podróżnik, turysta - poznawanie świata

Na wystawie "Pątnik, podróżnik, turysta - poznawanie świata. Z kolekcji starodruków i kartografii MNK" prezentujemy wybór 60 dzieł, z okresu od XV do XIX wieku. Wszystkie poświęcone są tematyce podróżniczej, z którą zapoznajemy się poprzez literaturę pamiętnikarską, historiograficzną lub geograficzną. Starym woluminom towarzyszy 19 zabytkowych map i atlasów.

Wszelako przepłynąłem przez biblioteki i żeglowałem po oceanach. (Herman Melville, Moby Dick)

Wewnętrzna potrzeba podejmowania wędrówek i dalekich podróży do dzisiaj kształtuje ludzką psychikę, umysł i buduje społeczeństwa. Odwiecznie wpisana w kondycję człowieka oraz jego pragnienie poznawania świata, znalazła swoje odbicie na kartach starych ksiąg i na dawnych mapach. Prezentowany wybór 60 dzieł, z okresu od XV do XIX wieku, obejmuje literaturę podróżniczą, pamiętnikarską, historiograficzną, geograficzną i przewodniki o charakterze turystycznym. Uzupełniają je mapy i atlasy (19), opublikowane od XVI do XX wieku.


W świat pielgrzymek, ukazanych przez pryzmat chrześcijaństwa, wprowadza nas postać ślepego mnicha, może żebraka-pielgrzyma, ukazana w drzeworycie z historii świata Wernera Rolewincka, wydanej około 1490 r. Pielgrzymów spotykamy także na ilustracjach dzieła z 1587 r. opisującego pielgrzymkę do Jerozolimy. Zaś wizerunek rodzimego pątnika Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła odnajdujemy w wydaniach jego "Peregrynacji do Ziemi Świętej" z 1601 i 1611 r. Szczególny kult Matki Boskiej obrazują święte wizerunki Maryi i opisy sanktuariów jej poświęconych. Uwagę zwraca przedstawienie Matki Boskiej Częstochowskiej z pierwszej zachowanej, drukowanej ulotki dla pielgrzymów opowiadającej historię cudownego obrazu, wydanej prawdopodobnie w Krakowie około 1521 r. Znaczenie pielgrzymek w islamie oddaje widok najświętszego miasta muzułmanów Mekki i Al-Kaby, pochodzący z opisu Arabii wydanego w 1847 r.

Podróże powszechnie podejmowane od zamierzchłej starożytności, w średniowieczu stały się domeną kupców, pielgrzymów i studentów. Jednak dopiero wielkie odkrycia geograficzne XV i XVI w. przyniosły przełom w skali efektów podejmowanych ekspedycji. Wizerunki wielkich odkrywców m. in. Kolumba, Amerigo Vespucciego, Ferdynanda Magellana można podziwiać na spektakularnej dwuczęściowej mapie obu Ameryk, pochodzącej z Atlasu historycznego Henri Abrahama Chatelaina z 1732 r.


Najbardziej dla nas interesującym rezultatem podróży były pisane przez ich uczestników wspomnienia, opisy, traktaty naukowe, krótkie relacje w formie listów. Wydawane były często z planami oraz mapami, wprowadzającymi niekiedy wzór powielany później przez innych kartografów, jak np. w przypadku mapy Krymu zamieszczonej w dziele Marcina Broniowskiego "Tartariae Descriptio" z 1595 r. Wielkim atutem tych prac były publikowane w nich ilustracje, ukazujące egzotykę tych ziem, ich mieszkańców i przyrody. Bogato ilustrowane są dzieła uczonych Athanasiusa Kirchera o Dalekim Wschodzie z 1667 r., praca Johannesa Scheffera o Laponii z 1678 r., czy "Historia ludów północnych" Olausa Magnusa z 1567 r. Dzieło Magnusa uzupełnione zostało pomniejszoną i zmodyfikowaną wersją tzw. Carta Marina, mapy po raz pierwszy publikowanej w 1539 r. w Wenecji. Było to najwcześniejsze, w miarę wierne, odwzorowanie Półwyspu Skandynawskiego i wybrzeży Morza Bałtyckiego. Zaś najbardziej aktualne w XVII w. przedstawienie dolnego biegu Wołgi możemy podziwiać na mapie z dzieła Adama Oleariusa o podróży odbytej w latach 1633-1639 do Moskwy i Persji. Ta literatura świadczy także o tym, że bardzo długo, wyprawiając się jednocześnie przez oceany, Europejczycy odkrywali własny kontynent.

Z myślą o podróżnych powstawały również rozmaite przewodniki i itineraria, które dostarczały konkretnych, praktycznych informacji dotyczących podróżowania. Wkraczający od XVII wieku na drogi Europy turysta, coraz bardziej widoczny w wieku XVIII, był człowiekiem z kręgów elit, który w swoim Grand Tour zdobywał wiedzę i doświadczenie, albo odpoczywał i leczył się u wód. Wiek XIX m. in. dzięki kolejom i żegludze parowej, przyniósł zmiany gospodarcze i społeczne, a wraz z nimi masową turystykę i jej rozwój. Zmiany te ukazuje wielka mapa komunikacyjna świata wydana w Paryżu w 1884 r., zamieszczająca gęstą siatkę połączeń kolejowych i wodnych na morzach i kontynentach.

Autor: Iwona Długopolska

Muzeum  im. Emeryka Hutten-Czapskiego

ul. Piłsudskiego 12, 31-109 Kraków
  • pon: nieczynne
  • wt: 10-17
  • śr-pt: 10-16
  • sob: 10 - 17
  • niedz: 10 - 16
Werner Rolewinck, Fasciculus Temporum. Strassburg ok. 1490. – mnich pielgrzym, drzeworyt
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
/ fot. Jacek Złoczowski - Pracownia Fotograficzna MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
M. K. Radziwiłł, Hierosolymitana peregrinatio. Brunsberg 1601. – portret Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła, miedzioryt
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
Marcin Broniowski, Tartariae Descriptio. Kolonia 1595. – mapa Krymu
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
H. A. Chatelain, Atlas Historique… t. IV. Amsterdam 1732. - fragment mapy obu Ameryk, z wizerunkami odkrywców
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
/ fot. Jacek Złoczowski - Pracownia Fotograficzna MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
/ fot. Jacek Złoczowski - Pracownia Fotograficzna MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
Constantine John Phipps, Voyage Au Pole Boréal. A Paris 1775. – statki biorące udział w wyprawie na Biegun Północny w 1773 r
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
/ fot. Jacek Złoczowski - Pracownia Fotograficzna MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
Johannes Scheffer, Histoire De La Laponie, Paris 1678. – frontispis
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
Athanasius Kircher, China Monumentis, Amsterdam 1667. – portret autora i frontispis
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
Adam Olearius, Relation Du Voyage D’Adam Olearius En Moscovie, Tartarie, Et Perse, A Paris 1679. – mapa Wołgi fragment
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
Ascanio duca della Torre Filomarino, Gabinetto Vesuviano, Napoli 1797. – widok Wezuwiusza
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
/ fot. Jacek Złoczowski - Pracownia Fotograficzna MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
Anatole Châtelain, Planisphère, Paris 1884. - mapa świata z połączeniami morskimi, drogami kolejowymi i wodnymi, oraz liniami telegraficznymi
/ fot. MNK
Starodruki o tematyce podróżniczej
Kontynuując przeglądanie tej strony, akceptujesz pliki cookies. Więcej na ten temat możesz dowiedzieć się w naszej Polityce Prywatności
Akceptuję