Obiekt dostępny dla niepełnosprawnych ruchowo Dostępny dla niepełnosprawnych wzrokowo Przewijak Kawiarnia Dostępny dla niepełnosprawnych słuchowo eye facebook facebookflickr flickr googleplus googleplusinstagram instagram pinterest pinterest searchsearchtwitter twitterwifi Zakaz fotografowania youtube youtube wheelchair Listgridheart LOGO kir Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Calendar Calendar Calendar
Józef Czapski: malarstwo rysunek dzienniki 02.07.2019-13.04.2020 Józef Czapski: malarstwo rysunek dzienniki Przypomnij o wydarzeniu Dodaj do planera
Powiększ tekst Powiększ tekst Drukuj

Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie oraz ze zbiorów Krystyny Zachwatowicz-Wajdy i Andrzeja Wajdy to najpełniejsza prezentacja malarstwa Józefa Czapskiego w Pawilonie Józefa Czapskiego.

Składają się na nią następujące obrazy olejne (dwa pierwsze ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, pozostałe - Muzeum Narodowego w Krakowie): Autoportret w lustrze (ok. 1937), Wnętrze teatru Opera Leśna (1937), Patrycja Newey w „Tosce” (1953), Ministranci (1955), Czerwona kawiarnia (1956), Martwa natura (1956), Pejzaż morski (1961), Recepcja (1963), Lustro na drewnianych drzwiach (1964), Stara kobieta (1965), Kwiaty w wazonie (1966), Fotel i matowa szyba (1975), Na rusztowaniu (ok. 1978), Młody mężczyzna na czerwonym tle (1980), Elektryczny bilard (1981), Trzy zielone jabłka (1982), Biały wazon (1985), dwa Pejzaże (jeden z nich monochromatyczny) (1987); oraz sześć akwarel z niedatowanego notatnika Józefa Czapskiego, podarowanego Krystynie i Andrzejowi Wajdom 28 czerwca 1984 roku podczas jednej z wizyt w Maisons-Laffitte. Akwarele i dedykacja („Moim bardzo drogim Wajdom z całą moją wdzięcznością i przyjaźnią Józef Czapski, 28 VI 84.”) zostały wycięte z notatnika i oprawione w 1985 roku przez Andrzeja Wajdę.

Obrazy Czapskiego znajdujące się obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie pochodzą przede wszystkim z kolekcji Barbary i Richarda Aeschlimannów. Richard Aeschlimann, szwajcarski malarz, rysownik i pisarz, był przyjacielem Czapskiego i jego marszandem. W 1976 roku, wraz z żoną Barbarą, założył galerię Plexus w Chexbres (Szwajcaria), w której od końca lat 70. urządzał wystawy malarstwa Czapskiego. W związku z otwarciem Pawilonu Józefa Czapskiego Aeschlimannowie w 2016 roku podarowali Muzeum Narodowemu w Krakowie dwanaście obrazów przyjaciela. Obrazy Pejzaż morski i Kwiaty w wazonie są darem zaprzyjaźnionego z Czapskim małżeństwa Marii Adeli z Bohomolców Żeleńskiej (Mysi) i Władysława Żeleńskiego, mieszkających w Paryżu. Maria przetłumaczyła na francuski m.in. Na nieludzkiej ziemi Czapskiego (książka wyszła w wydawnictwie Plon w 1949 roku pt. Terre inhumaine, ze wstępem Daniela Halévy’ego); Władysław zaś był bratankiem Tadeusza Boya-Żeleńskiego, prawnikiem i dziennikarzem.

Klasyczna Martwa natura (1956) ma na odwrocie żartobliwą dedykację ręką autora wpisaną: „Gwiazdzistego Czapsko-Przewłockiego Łubieńskiego Czapskiego i Czapskiego. Mojemu chrzestnemu synowi najlepszemu opiekunowi rozgałęzionej rodziny od kochającego W. Józia 1956”.  Adresatem dedykacji był Ludwik Łubieński (zwany w rodzinie Lulek i Lulu), syn najstarszej siostry Józefa, Leopoldyny, gospodarującej wraz z pierwszym mężem, Leonem Łubieńskim, w nieodległej od Krakowa Kazimierzy Wielkiej, „od szeregu pokoleń – jak pisze Maria Czapska w Europie w rodzinie – w posiadaniu Łubieńskich”. Ludwik Łubieński, którego pełno go w dziennikach Czapskiego, miał barwne, bogate i trudne życie (m.in. był osobistym sekretarzem Józefa Becka, szefem Polskiej Misji w Gibraltarze, świadkiem katastrofy, w której zginął generał Władysław Sikorski, współpracował z generałem Władysławem Andersem; szef produkcji Radia Wolna Europa). Po wojnie zamieszkał w Monachium, a następnie w Londynie. Martwą naturę podarowała w 1996 roku Muzeum Narodowemu w Krakowie jego córka Anna Łubieńska.  

Dwa Pejzaże powstałe w 1987 roku to jedne z ostatnich prac olejnych Czapskiego. Są darem Krystyny Zachwatowicz-Wajdy i Andrzeja Wajdy, autorów koncepcji muzeum biograficznego Józefa Czapskiego – dla Pawilonu. Eksponujemy je na wystawie, tak jak darował je Czapski Wajdom – bez ram.

Prezentujemy także siedemnaście dzienników z lat 1945–1976 z motywami kwiatowymi (anemony, narcyzy, tulipany, irysy, kwiaty polne, kwiaty tytoniu), wykonanymi różnymi technikami: akwarelą, piórkiem, ołówkiem, flamastrem, kredką. Kwiaty tytoniu z dziennika nr 93 są notatką malarską do obrazu olejnego Kwiaty w wazonie (i dziennik nr 93 otwarty na tej stronie, i olej znajdują się na naszej wystawie).

Czapski przyglądający się uważnie nieustannej w jego dziele relacji słowo-rysunek-akwarela-olej, a co za tym idzie, nieustannemu falowaniu optyki i warsztatu, tak o tym pisze: „Pisanie niszczone rysowaniem i akwarelą. Patrzę na dwa kolorowane rysunki zupełnie złe. Rysunek mięciutkim ołówkiem, zaledwie zaznaczony, był dobry. Akwarelą wszystko splątałem, choć właśnie widzenie kolorowe było silne i tak czyste. Teraz patrząc na ostatnie i przedostatnie moje płótna – Metra – uderza mnie, że są przecież gorsze od rysunków, nawet tych z akwarelą. I to wcale nie jest ani konieczne, ani definitywne. Sam rozwój, waga oleju jest, musi być, inna niż akwarela. Naśladowanie rzuconego rysunku to nie wyjście. I już dziś widzę, jak próbować te swoje Metra pchnąć na drogę olejną, samodzielną. Czy potrafię? Może więc wrócić do kobiety czerwonej nad morzem, przyjrzawszy się akwareli i biorąc z niej intensywność bez naśladowania. W imaginacji to wszystko widzę, ale w praktyce jakbym się bał affronter to płótno. Tyle porażek na tej drodze” (wpis pod datą: „Piątek 4 VI 1965”, cytat za: Józef Czapski, Wyrwane strony, „Zeszyty Literackie” 2010, s. 42).

Żeby przybliżyć olśnienia artysty i sposób pracy nad nimi, wybraliśmy cytat z dziennika nr 149 pod datą 6 marca 1976. Oryginał oraz odczytany fragment można zobaczyć na naszej ekspozycji. Czapski analizuje narcyzy zobaczone w porannym świetle podczas śniadania.

W październiku 2019 roku pokażemy nową ekspozycję dzienników.
Koncepcja, scenariusz i koordynacja wystawy: Agnieszka Kosińska
Ekspozycja dzienników Józefa Czapskiego: Janusz S. Nowak
Odczytanie fragmentu dziennika: Maria i Janusz S. Nowakowie
Kuratorzy: Agnieszka Kosińska i Światosław Lenartowicz
Aranżacja: Agnieszka Kosińska i Krystyna Zachwatowicz-Wajda

Opracowała: Agnieszka Kosińska

Słowa kluczowe:

Czapski, Wajda

Pawilon Józefa Czapskiego

ul. Piłsudskiego 12, 31-109 Kraków
  • pon: nieczynne
  • wt-pt: 09-16
  • sob: 10-18
  • niedz: 10 - 16
Józef Czapski, Młody mężczyzna na czerwonym tle, 1980, olej, płótno, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Józef Czapski, Stara kobieta, 1957, olej, płótno, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Dziennik nr 14 (1 VI - 31 X 1948), s. 91, w tle Maria Czapska, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Józef Czapski, Biały wazon, 1985, olej, płótno, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Dziennik nr 34 (30 XII 1953 – 26 V 1954), s. 60, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Józef Czapski, Kwiaty w wazonie, 1966, olej, płótno, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Dziennik nr 125 (16 VII – 20 VIII 1971), s. 76, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Józef Czapski, Pejzaż morski, 1961, olej, płótno, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Dziennik nr 129 (23 III – 9 VI 1972), s. 15, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Józef Czapski, Pejzaż, 1987, olej, płótno, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Dziennik 111 (31 III – 27 V 1969), s. 13, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Józef Czapski, Pejzaż, 1987, olej, płótno, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Józef Czapski, Trzy zielone jabłka, olej, płótno, zbiory MNK
Józef Czapski: malarstwo, rysunek, dzienniki
Kontynuując przeglądanie tej strony, akceptujesz pliki cookies. Więcej na ten temat możesz dowiedzieć się w naszej Polityce Prywatności
Akceptuję