Cenne, najcenniejsze. Dzieła z Biblioteki Książąt Czartoryskich

Imponująca kolekcja Biblioteki Książąt Czartoryskich stanowi część dziedzictwa narodowego i europejskiego. Zapoczątkowana przez Adama Kazimierza i Izabelę Czartoryskich w XVIII wieku i tworzona przez kolejne pokolenia, obejmuje rękopisy i druki, od średniowiecza
po czasy współczesne, wśród których znajdują się największe skarby piśmiennictwa, nauki
i kultury.

Prezentowane na wystawie dzieła, zarówno rękopiśmienne, jak i drukowane, od XV do XIX wieku, stanowią zaledwie niewielką, ale bardzo cenną część gromadzonych przez wieki zbiorów. Są to dzieła dotyczące historii Polski, Europy, pomniki piśmiennictwa i literatury polskiej, europejskiej, prace z zakresu astronomii i matematyki, kartografii, muzyki, modlitewniki, a wśród nich książki o proweniencjach królewskich.
Wystawa jest okazją do zobaczenia m.in. tzw. autografu Roczników Jana Długosza, najcenniejszego dzieła historycznego polskiego średniowiecza, opisującego dzieje Polski od czasów najdawniejszych do 1406 roku. Wśród druków z XV wieku znajduje się najsłynniejsza książka średniowieczna, bogato ilustrowana Liber chronicarum Hartmanna Schedla (1493). Najliczniej prezentowane są polonika z XVI wieku, a wśród nich pierwsze wydanie epokowego dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium (1543), zawierające wykład teorii heliocentrycznej. Kolejny pierwodruk to Zwierzyniec Mikołaja Reja (1562) – to z niego pochodzi jeden z najsłynniejszych cytatów w literaturze polskiej: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”. Interesujący jest egzemplarz Kroniki polskiej Marcina Bielskiego (1597), oprawiony w XIX wieku według koncepcji Izabeli Czartoryskiej, z ukrytą symboliką. Wyjątkowym dziełem jest autograf Krakowiaka Fryderyka Chopina (1829) zadedykowany księżnej Annie z Sapiehów Adamowej Czartoryskiej. Zbiory kartograficzne reprezentują mapy z widokami Krakowa z 1618 roku. Ozdobą wystawy są książki w wykwintnych oprawach, w przeszłości należące do koronowanych głów: Zygmunta II Augusta, Henryka III Walezego, Stanisława Leszczyńskiego, Stanisława Augusta Poniatowskiego, Marii Antoniny, a także księżnej Czartoryskiej – Marii Amparo Muñoz.
Prezentowane dzieła świadczą o różnorodności i wysokiej randze kolekcji Biblioteki Książąt Czartoryskich.

Kurator wystawy: Jadwiga Klima