Zakończyliśmy proces anoksji obejmujący 317 metrów bieżących najcenniejszych zbiorów Biblioteki Książąt Czartoryskich w Krakowie. Zabieg został przeprowadzony z wykorzystaniem systemu VELOXY® (VEry Low OXYgen) – technologii polegającej na wytworzeniu środowiska niemal całkowicie pozbawionego tlenu.

W tak kontrolowanych warunkach eliminowane są wszystkie formy życia szkodników bez użycia chemii i bez ryzyka dla delikatnych materiałów historycznych. Dzięki temu anoksja jest dziś uznawana za jedną z najbezpieczniejszych i najskuteczniejszych metod ochrony zabytkowych zbiorów bibliotecznych i archiwalnych.

Procesowi poddano część rękopiśmiennych zbiorów Biblioteki Książąt Czartoryskich, w tym niezwykle cenne dokumenty pergaminowe wystawione przez papieży, cesarzy, królów i książąt, a także liczne przywileje i nadania ziemskie.

Wśród zabezpieczonych obiektów znajduje się m.in. Przywilej koszycki, który w 2024 roku został wpisany na Polską Listę Krajową Programu UNESCO „Pamięć Świata”. Ochroną objęto również średniowieczne i nowożytne rękopisy iluminowane, należące do najcenniejszych części kolekcji.

Anoksję przeszła także najstarsza księga w zbiorach biblioteki – tzw. Biblia wizygocka z pierwszej połowy X wieku, jeden z najstarszych zabytków piśmiennictwa przechowywanych w Polsce.

Wśród młodszych obiektów zabezpieczono m.in. „Rondo à la Krakowiak” Fryderyka Chopina, dedykowane Annie z Sapiehów Czartoryskiej.

Proces objął również materiały digitalizowane w ramach projektu „Biblioteka Książąt Czartoryskich – rozbudowa i przebudowa oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie”, w tym część Tek Naruszewicza – wyjątkowego zbioru źródeł do historii Polski.

Anoksji poddano także najcenniejszą część kolekcji starych druków, w tym bezcenne inkunabuły i cimelia, które decydują o wyjątkowej randze zbiorów Biblioteki Czartoryskich w skali kraju.

Wśród nich znajdują się prawdziwe rarytasy światowego formatu, takie jak unikatowy egzemplarz „Diurnale Cracoviense” z 1494 roku czy modlitewnik „Horae Beatae Mariae Virginis” wydrukowany w Paryżu pod koniec XV wieku.

Ochroną objęto również najstarszy druk w kolekcji, przypisywany oficynie Jana Gutenberga – „Dialogus rationis et conscientiae” Mateusza z Krakowa z około 1460 roku.

Zabieg pozwolił także zabezpieczyć pierwsze dzieła powstałe na ziemiach polskich w oficynie Kaspra Straubego, a także niezwykle rzadkie polonika z sewilskiej drukarni Stanisława Polaka.

Procesowi anoksji poddano również prawdziwe kamienie milowe polskiej kultury:
od pierwszego wydania „Odprawy posłów greckich” Jana Kochanowskiego, przez pionierską historię Polski „Chronica Polonorum” Macieja Miechowity, aż po monumentalny Statut Łaskiego z 1506 roku, wydrukowany na pergaminie i zawierający pierwszy druk pieśni „Bogurodzica”.

Dzięki przeprowadzonej anoksji te bezcenne świadectwa historii i kultury zostały skutecznie zabezpieczone na kolejne pokolenia.


Całkowity koszt Projektu:
56 194 788,50 zł
Dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego: 37 181 150, 41 zł

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie