Wzory i przedmioty

Krytyczna, przekrojowa wystawa poświęcona jednej z najbardziej wpływowych instytucji wytwarzającej i dystrybuującej przedmioty artystyczne i dzieła sztuki. Estetyka Cepelii, przez lata kojarzona była niejednoznacznie. Masowa produkcja artystyczna mieszała się z autorskimi projektami wybitnych twórców różnych dziedzin twórczości, między innymi plakatu, tkaniny i ceramiki.

W salach galerii na 2. piętrze Gmachu Głównego, sąsiadujących z wystawą Cepelii, prezentowanych jest na co dzień ponad 3,5 tysiąca zabytków kultury materialnej: witraży, tkanin liturgicznych, ubiorów i dodatków, naczyń i przyborów stołowych – ceramiki, szkła i srebra, mebli, instrumentów muzycznych i judaików. Zgromadzony tam zbiór to przegląd dokonań najważniejszych wytwórni i ośrodków produkcji naszego regionu przedmiotów codziennego użytku od XIV do początku XX wieku. Pośród rzeczy rzadkich, bezcennych i bogatych, poszukaj w gablotach prostych, roślinnych wzorów inspirowanych lokalną tradycją. Zwróć uwagę na instrumenty muzyczne – w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie znajdują się między innymi liry korbowe i ludowy bębenek ze skóry z muszlami. Nie zapomnij przyjrzeć się obiektom z Warsztatów Krakowskich – ich powstanie w końcu XIX wieku było ważnym momentem uhonorowania tradycyjnych technik wytwórczości i otwarciem wielkiej kariery motywów ludowych w polskim dizajnie. 

Na pytanie o to, co działo się w polskim projektowaniu przed okresem działania Cepelii, a także o to, co działo się już po zamknięciu Centrali, odpowiada prezentacja dizajnu w MNK Szołayscy – na wystawie Przedmioty. Przeglądowa ekspozycja przybliża tą tematykę, skupiając się na XX wieku, począwszy od czasów poszukiwań stylu narodowego w kulturze ludowej Podhala i podkrakowskich tradycjach ornamentalnych zdobień, a kończąc na zupełnie świeżych przykładach obiektów, które jeszcze można znaleźć w sklepach, w domach i na strychach, a czasem na śmietnikowych wystawkach.

Popularność wzorów ludowych z Cepelii to nie jedyny wątek, który można prześledzić w dekadach trwania PRL. Równolegle, symbolami jakości, stylu i luksusu były wyroby przedsiębiorstwa państwowego Moda Polska. W części wystawy Przedmiotów na pierwszym piętrze MNK Szołayscy, prezentowane są przykłady ubiorów projektu Kaliny Paroll, Magdy Ignar i Jerzego Antkowiaka, w tym wybitne przykłady strojów z jedwabiu, wytwarzanego przez Państwowe Centralne Zakłady Jedwabiu Naturalnego w Milanówku.

Oto trafiamy do ostatniego miejsca na trasie: tak jak w wielu domach, folklorystyczne inspiracje współistniały w czasie PRL z drugim ważnym nurtem w estetyce: abstrakcyjną dekoracją ceramiki o wdzięcznym przezwisku “pikasiaki”. Na parterze Kamienicy Szołayskich prezentujemy ceramikę autorstwa kilkunastu twórczyń i twórców związanych z Instytutem Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie oraz z fabrycznymi ośrodkami wzorcującymi: Julia Kotarbińska, Helena Husarska, Leszek Dutka, Andrzej Trzaska, czy Helena i Lech Grześkiewiczowie. Ich prace zestawione są z talerzami z Atelier Madoura w Vallauris na południu Francji, które w 1948 roku podarował Muzeum Narodowemu w Warszawie nie kto inny, ale sam Pablo Picasso.