Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika

Gdy późnym latem 1948 roku Pablo Picasso przyjechał do Polski, przywiózł ze sobą 20 dużych, fajansowych półmisków o malowanych i rytych dekoracjach. Wykonane w Atelier Madoura w Vallauris na południu Francji były wyrazem nowej fascynacji artysty, który zaledwie dwa lata wcześniej zainteresował się ceramiką. Przez kolejne lata współpracował z wytwórnią należącą do Georges’a i Suzanne Ramié tworząc i dekorując talerze oraz naczynia o rozmaitych, często niezwykle oryginalnych kształtach. Wzory autorstwa Picassa były tam następnie powtarzane w seriach liczących od 25 do 500 egzemplarzy.

Artysta przyjechał do Polski na Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju, który obradował we Wrocławiu od 25 do 28 sierpnia 1948 roku. Inicjatywa zorganizowania międzynarodowego spotkania elity kulturalnej i naukowej w tym mieście zyskała poparcie polskich władz, a także akceptację władz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wydarzenie miało charakter propagandowy, istotne było między innymi podkreślenie polskości tzw. Ziem Odzyskanych, a także aktywizacja międzynarodowych środowisk lewicowych i komunistycznych wokół hasła „walki o pokój” oraz potępienie „amerykańskiego imperializmu”.

Pablo Picasso (188-1973), twórca kubizmu, był artystą wszechstronnym. Tworzył obrazy, grafiki, rysunki, scenografie, rzeźby. Ceramiką zainteresował się w dojrzałym wieku , ale pasja ta towarzyszyła mu do ostatnich lat życia. Talerze, które przywiózł do Polski zostały pokazane w holu Politechniki we Wrocławiu, po czym trafiły do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Warto podkreślić, że są to wczesne, unikatowe dzieła hiszpańskiego artysty, własnoręcznie ryte i malowane.

Na wystawie „Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika” prezentujemy sześć wybranych półmisków Pabla Picassa w towarzystwie polskiej ceramiki autorskiej i fabrycznej. Nowoczesne tendencje pojawiły się w tej dziedzinie sztuki i wzornictwa w połowie lat 50. XX wieku wraz nadejściem tzw. popaździernikowej odwilży. Odrzucenie socrealizmu i wynikających z niego zasad obowiązujących twórców sprawiło, że artyści i projektanci zaczęli tworzyć naczynia o organicznych, niekiedy asymetrycznych kształtach, a zdobiąc je sięgali po mocne, często kontrastowe barwy. Charakterystyczne, abstrakcyjne lub stylizowane motywy dekorujące obiekty kojarzyły się z twórczością hiszpańskiego artysty, stąd też ich popularna nazwa „pikasy” bądź „pikasiaki”.

Na ekspozycji pokazujemy wyroby dekoracyjne i użytkowe wyprodukowane w kilku polskich fabrykach ceramiki, znakomicie ilustrujące ideę nowoczesności przyświecającą projektantkom i projektantom z Instytutu Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie oraz z fabrycznych ośrodków wzorcujących. Prezentujemy również ceramikę unikatową autorstwa kilkunastu twórczyń i twórców reprezentujących różne środowiska artystyczne – od Krakowa po Gdańsk i od Warszawy po Wrocław. Znajdują się wśród nich tak znane nazwiska jak: Julia Kotarbińska, Helena Hussarska, Leszek Dutka, Andrzej Trzaska, czy Helena i Lech Grześkiewiczowie.

Jak ceramika polskich twórców wypada w „konfrontacji” z talerzami słynnego Hiszpana możecie się Państwo przekonać na wystawie eksponowanej w Kamienicy Szołayskich, Oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie od 11 października 2026 do 7 lutego 2027 roku.

BK

Kuratorka: dr Bożena Kostuch

Koordynatorka: Natalia Gala

Aranżacja wystawy: Marta Staszków