Ogrody sensoryczne – jak przyroda opiekuje się naszymi zmysłami i wspiera powrót do zdrowia

Istnieje coś takiego jak oś zmysłów. Na jednej jej stronie znajdują się strefy miejskie, w 100% zagospodarowane i przetworzone przez człowieka – w których percepcja bodźców zmysłowych jest w jakiś sposób wypaczona i nienaturalna. Związane jest to z codziennym obcowaniem z sztucznymi materiałami, przemysłem, hałasem, nadmiarem światła w nocy, oraz zubożoną – i w pewnym sensie wręcz wysterylizowana – gamą smaków i zapachów.

Na przeciwnym końcu owej osi, znajduje się przestrzeń naturalna – gdzie działalność człowieka jest zminimalizowana. W takich przestrzeniach zmysły działają w sposób wytężony i bez filtra. A to oznacza, że możemy tam doświadczyć całego pakietu doznań – zarówno tych pozytywnych, jak i negatywnych. Począwszy od zapachu lasu po letnim deszczu, poprzez śpiew ptaków, fakturę kory, czy przefiltrowane przez korony drzew światło, aż po wilgoć i intensywny zapach rozkładu, odgłosy walki zwierząt, gryzące insekty, niepokojącą ciszę, które razem odbieramy jako stan zagrożenia i wyobcowania.

Ogrody sensoryczne plasują się gdzieś pomiędzy tymi dwoma skrajnymi strefami. Są przestrzeniami zaprojektowanymi tak, by doznania zmysłowe dla człowieka były w dużej mierze kontrolowane i ograniczone do tych pozytywnych lub neutralnych. A szczególnym przykładem tego typu miejsc są ogrody terapeutyczne, gdzie otoczenie w jakim się znajdujemy jest tak zaprojektowane, że pełni ważną, wymierną rolę w procesie leczenia. W myśl zasady medicus curat, natura sana – lekarz leczy, natura uzdrawia.

Wykład wygłosi: Marta Kurek-Stokowska – projektantka ogrodów, graficzka, ilustratorka. Absolwentka wydziału Architektury Krajobrazu na Politechnice Krakowskiej. Zaangażowana społecznie w ogrodnictwo miejskie, przez wiele lat związana z programem „Ogrody Nowej Huty”, a od maja 2026 członkini Komitetu Rewitalizacji dla podobszaru „stara” Nowa Huta. Właścicielka pracowni ogrodu „Krajobrys”, realizująca autorską metodę projektową Oko-Ucho-Gust, która łączy doświadczenie projektowania społecznego z indywidualnym podejściem do ogrodów prywatnych.