Ciołek
ul. Kanonicza 17, 31-002 Kraków
Tematem ikony jest Boże Narodzenie, jej środek wypełnia Bogurodzica leżąca na czerwonym posłaniu w ciemnoczerwonej szacie. Na tle jednolitego złotego tła, widoczne są miniaturowe sceny, symultanicznie ukazujące zdarzenia związane z biblijnym Bożym Narodzeniem. U góry ikony, ponad zboczem góry widzimy parę aniołów po lewej stronie i anioła – po prawej, wyciągającego dłoń w geście błogosławieństwa nad pasterzem zmierzającym w stronę szopy. W szopie wół i osioł składają pokłon leżącemu w żłóbku niemowlęciu. Po lewej stronie, trzej królowie zbliżają się do Marii leżącej w połogu trzymając dary w dłoniach, owiniętych szatami na znak szacunku. Motyw szopy to detal wyróżniający ikonę spośród innych, zapożyczony ze sztuki zachodniej. Poniżej św. Józef siedzi w zamyśleniu przed stojącym przed nim pasterzem, za którym podąża stado owiec. W prawym dolnym rogu ikony jedna ze służebnic nalewa wodę z dzbana do naczynia, w którym nastąpi kąpiel dziecka, gdy druga wkłada do niego rękę, sprawdzając może temperaturę wody. Ikona otoczona jest podwójnie profilowaną ramą, szerszą – wewnętrzną, wypełnioną stylizowanym pędem falistym z kwiatami i węższą – zewnętrzną, wyodrębnioną malarsko, kolorem czerwonym.
W ikonie zwraca uwagę ascetyczny sposób ujęcia tematu i oryginalny sposób zarysowania górskiego tła, w innych ikonach modelowanego bardziej przestrzennie. Zwraca uwagę ryty ornament roślinny na obramieniu ikony. Tego typu dekoracja obramień, ryta w zaprawie lub modelowana w wypukłym reliefie pojawia się w malarstwie zachodnioruskim w 1. poł. XVI wieku, jakby w nawiązaniu do wzorów zdobiących ramy gotyckich i wczesnorenesansowych obrazów tablicowych. Wąski pas ramy wypełnia w ikonie rozciągnięty pęd falisty z wyrastającymi z niego liśćmi łączący kwiat umieszczony na środku ramy z dwoma, umieszczonymi w narożach.
Zapraszamy do poznania materiału o obiekcie w cyfrowym katalogu zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. Autor noty o dziele: Mirosław P. Kruk
Ciołek
ul. Kanonicza 17, 31-002 Kraków