Święty Jerzy zwyciężający smoka

Opis zbioru

Święty Jerzy należał do grona świętych wojowników Pańskich – milites christi. Wspinając się na białym koniu zamierza się mieczem na węża-smoka. Ta scena jest jednym z ważnych toposów obrazowych tradycji chrześcijańskiej, rozumiana jako alegoryczny obraz dobra pokonującego siły zła. Ikona zawiera wiele obrazowych odniesień do tych znaczeń, należy do nich ogon smoka skręcony w pętlę – symbol grzechu, częsty motyw w średniowiecznych rzeźbach i miniaturach zwierząt fantastycznych. Uwagę zwraca antykizująca maska, twarz ujęta w profilu, znajdująca się na cielsku węża-smoka. Odrażająca szpetota twarzy umieszczanych na jego podbrzuszu symbolizowała najniższe instynkty złych mocy, przywołując skojarzenia z gastrocefalicznymi przedstawieniami diabłów, spotykanymi w sztuce średniowiecza.

Kolorystyka ikony oraz szeroka rama o jednolitej, czerwonej barwie odróżnia ją od ikon malowanych na ziemiach ruskich dawnej Rzeczypospolitej. Niejednoznaczna jest również inskrypcja, której pierwsza litera wygląda raczej, jak „C”, a nie „Г”, a wówczas w rycerzu należałoby widzieć nie świętego Jerzego, lecz Sergiusza, co wskazuje na pochodzenie ikony z południa Europy, a nie z Rusi.