WYDAWCY – INTROLIGATORZY – ZŁOTNICY. Zabytkowe oprawy ksiąg ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie

Prezentacja siedemdziesięciu starodruków z oprawami wykonanymi ze skóry nałożonej na deski i tłoczonej narzędziami introligatorskimi w stylu odpowiadającym epoce ich druku.

Nie bez przyczyny mówimy o czytaniu książki „od deski do deski” – to deski właśnie były powszechnie używanym materiałem do oprawiania ksiąg. Zeszyte składki papieru lub pergaminu łączono z nimi za pomocą pasków skóry albo sznurów. Deski obciągano następnie skórą, i to skóra oprawy – tłoczona złotem, srebrem i ślepo – jest przedmiotem naszych zainteresowań i badań. 

Od średniowiecza introligatorzy zdobili oprawy ksiąg, używając rozmaitych narzędzi: tłoków, radełek i plakiet, którymi tłoczyli w skórze elementy dekoracyjne, łączone we wzory charakterystyczne dla epoki wykonania oprawy. Udało się zidentyfikować część osób, które wywarły wpływ na styl zdobienia opraw. Byli wśród nich drukarze-wydawcy, a także wybitni bibliofile, zamożni, często podróżujący lub sprowadzający księgi z odległych krajów, dyktujący rzemieślnikowi styl oprawienia księgi. W mniejszym stopniu z introligatorami współdziałali złotnicy – surowce przez nich użytkowane były drogie, wykorzystywano je więc do ozdoby ksiąg wyjątkowych: liturgicznych i modlitewników. 

Agnieszka Perzanowska, kurator wystawy