Jakub M. Niebylski, Polska Akademia Nauk, Instytut Archeologii i Etnologii
ORCID: 0000-0002-6507-6087
Dariusz Rozmus, Akademia Humanitas w Sosnowcu, Muzeum Miejskie „Sztygarka”, Dąbrowa Górnicza
ORCID: 0000-0002-3264-8923
Bartłomiej Sz. Szmoniewski, Polska Akademia Nauk, Instytut Archeologii i Etnologii
ORCID: 0000-0003-0737-434X
Nowe znaleziska wczesnośredniowiecznych ciężarków i wyrobów ołowianych z obszaru pogranicza Dąbrowy Górniczej, Chruszczobrodu i Chruszczobrodu-Piasków, woj. śląskie
Abstrakt: W Muzeum Miejskim „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej znajduje się zbiór ciężarków i wyrobów ołowianych datowanych na wczesne średniowiecze. Zostały one odkryte w ostatnim czasie na pograniczu Dąbrowy Górniczej, Chruszczobrodu i Chruszczobrodu-Piasków, pow. zawierciański, numery arkuszy AZP 94-50 i 95-50. Niniejszy artykuł jest pierwszą publikacją poświęconą temu zbiorowi wyrobów. Przedstawiono w nim aktualny stan badań nad hutnictwem srebra i ołowiu we wczesnym średniowieczu na terenie obecnego pogranicza Górnego Śląska i Małopolski oraz tło problematyki ciężarków ołowianych. W wyniku przeprowadzonej analizy zabytków scharakteryzowano ten zbiór i zaproponowano wprowadzenie do wykorzystywanej typologii nowej odmiany typu ciężarków. Zwrócono także uwagę na nieporuszaną dotychczas w literaturze cechę technologiczną – otwór w jednym z ciężarków służący do mocowania rdzenia formy odlewniczej. Ponadto na podstawie poczynionych obserwacji cech morfometrycznych oraz odkształceń powstałych na powierzchni jednego z ciężarków wskazano na możliwość wykorzystywania go jako młotka do obróbki metalu. Wyniki przeprowadzonej analizy posłużyły do prezentacji całego zbioru na tle innych nowych odkryć ciężarków ołowianych w Polsce, ukazując ich kontekst archeologiczny i wskazując na jego zróżnicowany charakter.
Słowa kluczowe: Chruszczobród i Chruszczobród-Piaski, ciężarki ołowiane, Dąbrowa Górnicza, hutnictwo srebra i ołowiu, wczesne średniowiecze
DOI: https://doi.org/10.52800/ajst.1.18.a9
Niebylski, J., Rozmus, D. and Szmoniewski, B.Sz. 2023. “New Finds of Early Medieval Weights and Lead Objects from Dąbrowa Górnicza, Chruszczobród, and Chruszczobród-Piaski, Śląskie Province”, Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne 18: 175–200. DOI: https://doi.org/10.52800/ajst.1.18.a9
