Witold Garbaczewski, Muzeum Narodowe w Poznaniu
ORCID: 0000-0002-2590-8395
Medal „Braciom Rusinom pomordowanym przez carat moskiewski za wierność dla Kościoła i Polski” (tzw. pamiątkowy medal chełmski) dłuta Ernesta Paulina Tasseta z 1875 roku
Abstrakt: Medal „Braciom Rusinom” należy do tych przykładów sztuki drobnego reliefu, które reprezentują w naszym medalierstwie nurt komemoratywno-patriotyczny. Upamiętnia masakrę unitów przez wojska rosyjskie na Podlasiu w 1874 roku. Sprawy związane z emisją koordynował Komitet Medalowy powołany we Lwowie w październiku 1874 roku, działający pod przewodnictwem Kornela Ujejskiego. Sam pomysł wybicia medalu – jak wskazują na to notatki w prasie – wyszedł od anonimowego świadka krwawych wydarzeń, który przedstawił również najprawdopodobniej pierwsze propozycje odnośnie do wyglądu stempli. Projekt ostateczny jest dziełem zbiorowym lwowskiego Komitetu, przy czym decydujący wpływ na treść przekazu miał Kornel Ujejski, a nad stroną artystyczną czuwał najprawdopodobniej Karol Młodnicki. Autorstwo Cypriana Norwida, podnoszone powszechnie w literaturze numizmatycznej, nie znajduje potwierdzenia w źródłach. Medal pierwotnie zamierzano wybić w Paryżu, jednak na skutek dyplomatycznej interwencji Rosji zamówienie zrealizowano w Brukseli. Nakład można określić na minimum 750 egzemplarzy, ale najprawdopodobniej wynosił on 1000, z czego połowa była przeznaczona do dystrybucji na ziemiach polskich, połowa zaś wśród Polaków na emigracji i cudzoziemców.
Słowa kluczowe: medalierstwo polskie XIX wieku, kościół unicki, Kornel Ujejski, Cyprian Norwid, Ernest Paulin Tasset
DOI: https://doi.org/10.52800/ajst.1.18.a13
Garbaczewski, W. 2023. “Medal “To the Ruthenian Brethren Murdered by the Muscovite Tsar for Their Fidelity to the Church and Poland” (the So-Called Chełm Commemorative Medal) from 1875 Engraved by Ernest Paulin Tasset”, Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne 18: 285–314. DOI: https://doi.org/10.52800/ajst.1.18.a13
