Coins from the Streets of Racibórz / Monety z ulic Raciborza

Paweł Milejski, Uniwersytet Wrocławski, Instytut Archeologii

ORCID: 0000‑0002‑4391‑9442

Monety z ulic Raciborza

Abstrakt: Celem artykułu jest przedstawienie zbiorów numizmatycznych znajdujących się w Muzeum w Raciborzu odnalezionych na stanowiskach miejskich podczas nadzorów i regularnych wykopalisk archeologicznych. Pozwoli to na zaobserwowanie, jakie monety napływały do Raciborza i ogólnie na (Górny) Śląsk na przestrzeni wieków. Analizowane monety zostaną porównane z numizmatami pozyskanymi podczas wykopalisk w innych miastach na Górnym Śląsku – Gliwicach (rynek i kościół św. Jerzego w Czechowicach) oraz Bytomiu (Wzgórze św. Małgorzaty), a także z głównego ośrodka na Dolnym Śląsku – Wrocławia (pl. Nowy Targ i kościół garnizonowy św. Elżbiety). Opracowanie obejmuje 76 zabytków pozyskanych w latach 1979–2015 na 12 stanowiskach zlokalizowanych w granicach miasta Raciborza. Na tę liczbę składa się liczący 17 egzemplarzy skarb groszy praskich Wacława II oraz 56 znalezisk pojedynczych i 3 obiekty monetopodobne. Dodatkowo do opracowania dołączono 2 przedmioty metalowe, które odkryto w pobliżu zamku w dzielnicy Raciborza – Ostrogu. Oba obiekty są trudne do zidentyfikowania – wstępnie zostały określone jako oczko od pierścionka i odważnik (monetarny lub kupiecki).

Wśród całego zbioru dominują monety czeskie: grosze praskie, parwusy i bílé peníze (albusy). Drugie pod względem liczebności są monety śląskie: 3 szerokie brakteaty (niestety bez określonej proweniencji), bardzo rzadki halerz opawski Przemka I (1377–1433) oraz 2 greszle Ferdynanda II (1617–1637). Ponadto odnaleziono 2 rzadkie denary poznańskie Zygmunta III (1587–1632), które z reguły ustępują miejsca denarom i ternarom łobżenickim – tych ostatnich jednak w zbiorze z Raciborza nie odnotowaliśmy. Pod względem chronologicznym dominują monetyo metryce późnośredniowiecznej – od 2. połowy XIII do 1. połowy XV w. Druga koncentracja znalezisk raciborskich przypada na okres XVIII–XX w.

Analiza porównawcza monet odkrytych na stanowiskach w Raciborzu, Gliwicach oraz Bytomiu, a także skarb groszy praskich z Błażejowic potwierdzają hipotezę Borysa Paszkiewicza, że to właśnie przez Górny Śląsk monety czeskie napływały na terytorium obecnej Polski. Stąd duża obecność drobnej monety czeskiej w tej krainie przy jednoczesnej niewielkiej jej ilości w głębi kraju.

Słowa kluczowe: skarb, znaleziska pojedyncze, grosze praskie, parwusy praskie

DOI: https://doi.org/10.52800/ajst.1.a.13

Milejski, P. 2020. “Coins from the Streets of Racibórz”, Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne 15: 235–274. DOI: https://doi.org/10.52800/ajst.1.a.13