Stanisław Wyspiański w Paonie i Jamie Michalika

Czy wiesz już wszystko o Stanisławie Wyspiańskim, a może dopiero odkrywasz tajemnice jego twórczości? Kojarzysz pastelowe portrety dzieci i  Wesele? Może – spacerując po Krakowie – trafiasz na ślady “czwartego wieszcza” w kościele Franciszkanów? Czy patrząc na Wawel, masz świadomość, że artysta widział go inaczej? Wszystkich miłośników i  przyszłych entuzjastów twórczości Stanisława Wyspiańskiego zapraszamy na spotkania, podczas których odbędziemy podróż w przeszłość. Przypomnimy najważniejsze wydarzenia z życia artysty, wątki oraz dzieła stworzone dla Krakowa i  sławiące go do dzisiaj.

Wykład poświęcony zostanie dziełom malarskim i rysunkowym stworzonym przez Stanisława Wyspiańskiego dla dwóch krakowskich kawiarni młodopolskich: Paonu Ferdynanda Turlińskiego oraz „Cukierni Lwowskiej” Apolinarego Jana Michalika. Obydwa miejsca  przyciągały elitę środowiska artystycznego i intelektualnego, w tym wybitnych malarzy, których twórczość współtworzyła kanon sztuki polskiej przełomu XIX i XX wieku.
Café Restaurant du Théatre, zwana później Paonem, powstała w 1896 roku przy ul. Szpitalnej 38, naprzeciwko Teatru Miejskiego, w pobliżu Szkoły Sztuk Pięknych, redakcji dziennika „Czas”, Uniwersytetu Jagiellońskiego i Akademii Umiejętności. W salach kawiarni Wyspiański rysował portrety jej stałych bywalców, wizerunki pogłębione psychologicznie. Tam też, na kilkumetrowym płótnie, malował karykaturalne wyobrażenia diabłów i scenę porwania kobiety przez „koźlaka”, a także pisał uszczypliwe wierszyki, prowadząc żartobliwy poetycki dialog z Lucjanem Rydlem.
Cukiernia Lwowska Apolinarego Jana Michalika została założona w 1895 roku przy ul. Floriańskiej 45. Do historii przeszła jako siedziba kabaretu „Zielony Balonik”. Wyspiański miał w „Jamie Michalika” swój odrębny stolik. Również tutaj rysował portrety znajomych, a dla Dagny Przybyszewskiej szkicował karykaturalne przedstawienia królów i innych postaci historycznych ważnych dla kultury europejskiej.

Prowadzenie:

Magdalena Laskowska – historyk sztuki, kustosz w Gabinecie Rycin i Rysunków w Muzeum Narodowym w krakowie, opiekunka Muzeum Stanisława Wyspiańskiego, oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie. Współkuratorka i kuratorka wystaw w MNK, m.in. „Niech żyje sztuka. Kolekcja Feliksa Jasieńskiego. Od Japonii do Europy. Rzeczy piękne i użyteczne” (2015), „Wyspiański” (2017-2019), „Wyspiański nieznany” (2019), „Wyspiański. Posłowie” (2019), „Wyspiański. Skarby ze Lwowa” (2019-2020), „Wyspiański. Przestrzeń studyjna” (2020). Współautorka Muzeum Stanisława Wyspiańskiego (od 2021) i pokazów czasowych towarzyszących kolejnym odsłonom w tymże oddziale: „Wyspiański. Studya z natury. Pokaz nieznanych dzieł Stanisława Wyspiańskiego z kolekcji Ziyada Raoofa” (2024), „Wyspiański. Pokaz portretu Elizy Pareńskiej i rysunków z kolekcji prywatnej” (2024/2025), „Wyspiański. Pokaz rysunku Stanisława Wyspiańskiego z kolekcji Zygmunta Hendla” (2025/2026), „W paryskim atelier Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera” (2026).
Autorka artykułów, monografii i katalogów poświęconych twórczości artystów polskich, przede wszystkim Stanisława Wyspiańskiego.