Między inspiracją a reinterpretacją. Oddziaływanie twórczości Stanisława Wyspiańskiego na artystów Grupy Pięciu

Czy wiesz już wszystko o Stanisławie Wyspiańskim, a może dopiero odkrywasz tajemnice jego twórczości? Kojarzysz pastelowe portrety dzieci i  „Wesele”? Może – spacerując po Krakowie – trafiasz na ślady “czwartego wieszcza” w kościele Franciszkanów? Czy patrząc na Wawel, masz świadomość, że artysta widział go inaczej?

Wszystkich miłośników i  przyszłych entuzjastów twórczości Stanisława Wyspiańskiego zapraszamy na spotkania, podczas których odbędziemy podróż w przeszłość. Przypomnimy najważniejsze wydarzenia z życia artysty, wątki oraz dzieła stworzone dla Krakowa i  sławiące go do dzisiaj.

Analiza oddziaływania twórczości Stanisława Wyspiańskiego, jednego z najwybitniejszych przedstawicieli Młodej Polski, na środowisko skupione w efemerycznej Grupie Pięciu (1905-1908) pozwoli ukazać mechanizmy recepcji i twórczego przetwarzania jego dorobku przez artystów krakowskiej awangardy początku XX wieku. Punktem wyjścia będzie ukazanie Wyspiańskiego jako jednego z najważniejszych autorytetów artystycznych dla pokolenia debiutującego około 1905 roku, którego twórczość wyznaczała nowe kierunki wpisujące się w europejski nurt ekspresywistyczny oddziałując zarówno poprzez rozwiązania formalne, jak i koncepcję dzieła sztuki jako nośnika treści symbolistycznych i egzystencjalnych.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona twórczości Jana Rembowskiego, w której widoczne są nawiązania do wyspi­ańszczyzny zarówno w zakresie linearyzmu i syntezy formy, jak i w sferze ideowej, a także na wczesnych realizacjach Tymona Niesiołowskiego, ujawniających fascynację językiem plastycznym autora Macierzyństwa i Plant. Analiza wybranych dzieł pozwoli ukazać, że relacja z twórczością Wyspiańskiego nie miała charakteru biernej recepcji czy prostego naśladownictwa, lecz stanowiła proces twórczej reinterpretacji jego dorobku prowadzący do wykształcenia indywidualnych postaw artystycznych. Wykład wpisuje się w szerszą refleksję nad znaczeniem Wyspiańskiego dla formowania się nowoczesnej sztuki polskiej oraz nad siecią zależności łączących kolejne generacje artystów Młodej Polski.

Prowadzenie

Irena Buchenfeld – historyczka sztuki, pracuje w Dziale Malarstwa Nowoczesnego Muzeum Narodowego w Krakowie, kuratorka wystawy poświęconej Grupie Pięciu (MNK Gmach Główny, luty – lipiec 2026). Swoje zainteresowania koncentruje na zagadnieniach związanych z malarstwem XIX i XX stulecia oraz szeroko pojętej sztuce stosowanej. Autorka publikacji poświęconych problematyce sztuki końca XIX i początku XX wieku, zwłaszcza sakralnej, a także działalności Towarzystwa „Polska Sztuka Stosowana” oraz Grupy Pięciu.