Twórca (wytwórnia): Kazimierz Bartoszewicz – medalier
Nazwa: Medal wybity z okazji jubileuszu 25-lecia pracy naukowej Emeryka Hutten-Czapskiego
Data powstania: 1896
Średnica: 72,6 mm, waga: 183,24 g
Tworzywo: złoto
Na awersie medalu jest głowa Emeryka Hutten-Czapskiego ukazana z lewego profilu. Oddano na nim detale twarzy. Włosy krótko przycięte, nad czołem odrobinę dłuższe, zaczesane nieco do góry. Z tyłu głowy, przy szyi, włosy bardzo krótkie. Przy twarzy baki. Ucho odsłonięte. Od boku czoła, blisko skroni, do czubka głowy biegnie przedziałek. Czoło wysokie, proste, przy skroni wędruje żyła. Brwi duże, wyraźne. Wzrok Hutten-Czapskiego skierowany na wprost. Wokół oka zaznaczone powieki. Pod okiem od nosa biegnie zmarszczka. Nos duży, prosty, przy czubku zaokrąglony. Sam czubek nosa zwrócony delikatnie w dół. Niżej twarz pokrywa gęsty zarost. Usta zamknięte. Wąsy lekko przysłaniają górną wargę. Broda jest równo przycięta z przodu, po bokach nieco zarośnięta, bujniejsza. Zakrywa całą żuchwę i linię szczęki. Niżej szyja. Na odcinku poniżej szyi drobny podpis: Wyk. K. Bartoszewicz. Wokół wizerunku napis. Brzmi on: Emeryk Hrabia Hutten-Czapski. Napis biegnie po półokręgu w górnej części monety. Zaczyna się na wysokości brody Emeryka i kończy się na wysokości jego karku. Oba napisy ułożone samymi wielkimi literami.
Na rewersie medalu w centralnej części przedstawiono grzbiety czterech książek. Książki są ułożone obok siebie. Znajdują się na nich cztery linijki tekstu podzielonego na sylaby. Każda sylaba jest na osobnej książce. Sylaby składają się na tekst: Catalogue des médailles et monnaies polonaises. To francuski tytuł katalogu Emeryka Hutten-Czapskiego. Po polsku tytuł brzmi: Katalog medali i monet polskich. Na grzbietach książek widoczne są wyraźne rzymskie cyfry oznaczające numery tomów oraz daty wydań: pierwszy tom – 1871, drugi – 1872, trzeci – 1880. Przy tomie czwartym, zamiast prawidłowej daty 1891, widnieje data 1892.
Po bokach książek i pod nimi jest wieniec złożony z dwóch gałązek: laurowej i dębowej. Gałązki są związane wstążką. Na wstążce napis. Brzmi on: Od numizmatyków. Na listku lauru umieszczone są drobne inicjały: K.B. To sygnatura medaliera Kazimierza Bartoszewicza.
U góry, nad książkami znajduje się tarcza herbowa pod koroną hrabiowską. Na tarczy znajduje się herb Leliwa. Przedstawia księżyc w kształcie rogalika. Księżyc ma twarz widoczną z profilu. Ustawiony jest rogami do góry. Nad księżycem widnieje sześcioramienna gwiazda. Pod tarczą herbową w obie strony rozchodzi się wstęga z napisem. Brzmi on: Świećcie na bezdrożach życia. Po bokach wstęgi i lauru umieszczone daty: 1871 oraz 1896. Daty wyznaczają ramy ćwierćwiecza pracy naukowej Emeryka Hutten-Czapskiego.
W dole medalu napis: Cześć nauce i wytrwałej pracy.
Informacja uzupełniająca:
Emeryk Hutten-Czapski (1828–1896) był polskim kolekcjonerem, numizmatykiem i uczonym, synem szambelana dworu Stanisława Augusta Poniatowskiego. Po studiach przyrodniczych w Rosji pełnił wysokie funkcje urzędnicze. Był między innymi gubernatorem w Nowogrodzie Wielkim i wicegubernatorem w Petersburgu. Brał też udział w wojnie krymskiej. W 1874 roku, w uznaniu zasług, uzyskał zgodę na dołączenie do nazwiska przydomka „Hutten” używanego przez jego pruskich przodków. Liczne podróże po Europie pozwalały mu przywozić kolejne okazy do rodzinnego majątku w Stańkowie na Białorusi, gdzie gromadził swoją kolekcję. Oprócz polskiego i rosyjskiego władał biegle francuskim, angielskim, niemieckim, greką i łaciną, co ułatwiało mu kontakty z antykwariuszami na całym kontynencie. Dzięki temu stworzył jeden z najważniejszych w Europie gabinetów numizmatycznych. Gabinet obejmował monety rosyjskie i polskie, medale, ordery i banknoty. Znajdowały się w nim również starodruki, mapy, grafiki, militaria, rzemiosło artystyczne i tkaniny.
Owocem pracy Hutten-Czapskiego był czterotomowy Katalog medali i monet polskich. Tom piąty został wydany po śmierci kolekcjonera. W 1894 roku, rozczarowany sytuacją w zaborze rosyjskim, Czapski postanowił przenieść się do Krakowa.
Po jego śmierci w 1896 roku jego dzieło kontynuowała żona Elżbieta, która w 1901 roku otworzyła Muzeum Czapskich, a w 1903 roku przekazała je nieodpłatnie miastu wraz z ponad jedenastoma tysiącami eksponatów. Warunkiem było zachowanie nazwiska założyciela w nazwie placówki. Zbiory te stanowią dziś część Muzeum Narodowego w Krakowie.
Audiodeskrypcja: Agata Lech
Konsultacja: Adrian Wyka
Konsultacja merytoryczna: kuratorka Agnieszka Smołucha-Sładkowska
