Murem jesteś obronnym dla dziewic (ikona – XIX strofa Akatystu Bogurodzicy)

Opis zbioru

Ikona ilustruje jedną ze strof Hymnu maryjnego Kościoła Wschodniego, tak zwanego Akatystu: Śpieszą do Ciebie dziewice, Boś murem im obronnym i wszystkim, co Cię wzywają, Bogurodzico Dziewico. Centrum ikony zajmuje Maria-Bogurodzica z Chrystusem, przedstawionym jako niemowlę w powijakach. Z boku stoi grupa kobiet (chór niewiast), a stojąca na przodzie kobieta podaje Marii kwiat lilii. Powyżej grupy widoczny jest w tle widok murów miasta, ponad Marią – fragment góry. 

W przypadku tego dzieła trudno jednoznacznie stwierdzić, czy stanowiło część większej całości, czy była to jedna z ikon rzędu świątecznego w ikonostasie (tzw. prazdników). W kompozycjach monumentalnych cerkwi mołdawskich przyjęte było malowanie wszystkich dwudziestu czterech strof Akatystu na zewnętrznych elewacjach południowych. Takie rozwiązanie rozpowszechnione szczególnie w okresie rządów Piotra Raresza,czyli w 1. poł. XVI wieku. To wśród ikon z Mołdawii znajdujemy bliskie analogie zachowanej ikony, jak w fundacji mniszki Stefanii, ikonie Sobór Świętych Niewiast z Pustelni Văleni, przechowywany obecnie w monasterze Agapia. W ikonach zwraca uwagę zastosowany kanon uwysmuklonej postaci przypominający przykłady z malarstwa ściennego. Temat Bogurodzicy, otoczonej nie tylko niewiastami, ale i innymi świętymi był popularny tak we freskach cerkwi mołdawskich, jak i ikonach ruskich, datowanych głównie na koniec XVI w.

Zapraszamy do poznania materiału o obiekcie w cyfrowym katalogu zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. Autor noty o dziele: Mirosław P. Kruk