Czara włocławska

Czara przypuszczalnie została wykonana na terenie Niemiec. Prawdopodobnie pełniła funkcję kielicha mszalnego. Została wykuta w srebrze. Ma pękaty kształt. Znajdują się na niej cztery wypukłe medaliony. Rozmieszczono je regularnie dookoła naczynia. Medaliony oraz pozostałą powierzchnię czary pokrywają misterne wzory, wykonane kilkoma technikami.

Wzory te ukazują osiem scen. Opowiadają historię starotestamentowego wojownika izraelskiego, Gedeona. Przedstawiają pieszych rycerzy w średniowiecznych zbrojach, z włóczniami, tarczami, mieczami. Jedna ze scen to słynna bitwa żołnierzy Gedeona z plemieniem Midianitów. Izraelczycy dmą w trąby, aby wystraszyć wrogów. Pomiędzy wizerunkami wojowników znajdują się także wykute listki oraz zdobienia geometryczne w postaci pasków.

Zastosowane techniki to złocenie, rytowanie, puncowanie, zdobienie niellem. Rytowanie polega na żłobieniu wzorów. Puncowanie to metoda zdobienia wyrobów metalowych. Polega na wybijaniu deseniu składającego się z punktów lub innych kształtów za pomocą stalowego narzędzia, tak zwanej puncy. Zdobienie niellem polega na zapełnianiu wyrytych wzorów barwną pastą, w tym wypadku czarną. Powierzchnię czary pokrywa złocenie, w niektórych miejscach przetarte. Te obszary mają kolor srebrny. Górna krawędź naczynia jest w kilku punktach pęknięta. Uszkodzenia te naprawiono niewielkimi blaszkami przymocowanymi nitami od wewnętrznej strony.

Kontekst dzieła: czara włocławska to najcenniejszy i jeden z najstarszych zabytków rzemiosła artystycznego w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie. 3 maja 1909 roku znaleźli ją rolnicy Marcin Marciniak i Jan Sapiński podczas orania pola. Stało się to pod Włocławkiem, w pobliżu drogi do Brześcia Kujawskiego. Czara została podarowana przez znalazców księżom reformatom z Włocławka.  W 1910 roku została zdeponowana, a następnie kupiona przez Muzeum Narodowe w Krakowie.

Zapraszamy do przeczytania materiału o obiekcie w cyfrowym katalogu zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. Autorka noty o dziele: Alicja Kilijańska.