Tajemnice Świętego Szczepana. Nieznany obraz Hansa von Aachen

MNK kontynuuje cykl pokazów wybitnych – a mniej znanych lub czasami wręcz nieznanych – dzieł sztuki europejskiej ze zbiorów polskich. Po prezentacji przechowywanej w kolekcji prywatnej płaskorzeźby autorstwa Giovanniego Lorenza Berniniego, w Ośrodku Kultury Europejskiej EUROPEUM udostępniamy publiczności jedno z najcenniejszych dzieł malarstwa odkryte w ostatnim czasie w Krakowie – malowany olejno na płótnie obraz „Ukamienowanie św. Szczepana” z kościoła pod wezwaniem tego świętego.

Choć badania naukowe nad tym dziełem nadal trwają – prowadzą je krakowscy historycy sztuki Beata Frey-Stec i Jerzy Żmudziński – możemy już całkiem sporo powiedzieć o tym malowidle. Obraz w obecne miejsce trafił dopiero w XX wieku, kiedy zbudowano nowy kościół św. Szczepana i przeniesiono do niego liczne zabytki, do początku XIX wieku przechowywane w dawnym kościele parafialnym pod tym wezwaniem.

Prezentowany obraz, świetnie zachowany, odznaczający się niezwykle kunsztowną kompozycją (naśladującą znajdujący się w Rzymie fresk z lat 1581-1582 autorstwa Niccolò Circignaniego zwanego il Pomarancio), doskonale namalowany, o intensywnej bogatej kolorystyce jest znakomitym przykładem kierunku w sztuce zwanego manieryzmem, święcącego triumfy w całej Europie w 2. połowie XVI wieku. Manieryści, biorąc za podstawę twórczość wielkich malarzy włoskiego odrodzenia, tworzyli – często przeznaczone dla dworów europejskich władców, wielbicieli i kolekcjonerów sztuki – dzieła o wyszukanej, nierzadko alegorycznej tematyce, pełne sztuczności i wyrafinowania, szczególnie widocznego w skomplikowanych pozach postaci.