PŁONĄCA ŻYRAFA W EUROPEUM

Rzeźbę Płonąca żyrafa Muzeum Narodowe w Krakowie zakupiło dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu operacyjnego „Regionalne kolekcje sztuki współczesnej”. Rzeźba uzupełniła cenny zespół siedmiu prac Marii Pinińskiej-Bereś z różnych okresów jej twórczości: począwszy od statuarycznej rzeźby Narodziny (1957), w której po raz pierwszy pojawia się różowa barwa, aż po prace najpóźniejsze, w których w pełni wyraził się charakterystyczny styl artystki. Warto również podkreślić, że zakup rzeźby wzbogacił kolekcję prac członków II Grupy Krakowskiej, uświetniając przypadającą na 2017 rok 60. rocznicę powstania Stowarzyszenia.

Maria Pinińska-Bereś (1931 – 1999)
Uprawiała rzeźbę i sztukę performansu. Ukończyła studia na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni Xawerego Dunikowskiego, będąc jedną z najbardziej cenionych przez profesora studentek. Zadebiutowała w roku 1955 na wystawie „Przeciw wojnie – przeciw faszyzmowi”, uważanej za pokoleniowy manifest artystów, których młodość przypadła na lata II wojny światowej. W 1962 r. wspólnie z Jerzym Beresiem artystka zainicjowała cykl niezależnych wystaw konkursowych „Rzeźba Roku”. Wystawy te odbywały się regularnie przez niemal 20 lat, stanowiąc alternatywę dla akademickiego obiegu sztuki, który w PRL był silnie upolityczniony. Artystka, od 1979 roku członkini Grupy Krakowskiej, tworzyła ze swoim mężem, Jerzym Beresiem, duet wybitnych rzeźbiarzy o odmiennych temperamentach artystycznych, jednak nieustannie wzajemnie się inspirujących. Rzeźba, która z powodu konieczności często siłowego zmagania się z twardym materiałem tradycyjnie uważana jest za męską dyscyplinę artystyczną, w wykonaniu Pinińskiej – Bereś staje się emanacją kobiecości. Zmysłowa aura jej obiektów przestrzennych jest efektem zastosowania specyficznych materiałów i technik – pikowanych tkanin wypełnianych miękką gąbką. Miękkie, krągłe formy i dominująca różowa barwa – znak rozpoznawczy krakowskiej rzeźbiarki – wiążą się z kobiecą niewinnością, lecz także z miłością cielesną. W jej dziełach na pierwszy plan wysuwają się odważne wątki erotyczne, jednak zinterpretowane subtelnie i dowcipnie, a także krytyczny namysł nad konwencjonalnie pojętą rolą kobiety. Kwestie stereotypów dotyczących kobiecości Pinińska-Bereś poruszała w swojej sztuce już na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, co pozwala uznać ją za jedną z prekursorek nurtu feministycznego w sztuce światowej. Jej specyficzna wrażliwość ma swoje korzenie w twórczości kobiet surrealistek: Meret Oppenheim, Toyen (Marii Čerminovej), Kay Sage.