Pokaz zorganizowany przez Kancelarię Prezydenta RP wraz z Muzeum Narodowym w Krakowie poświęcony jest sztuce religijnej formistów – grupy artystycznej założonej w Krakowie w 1917 roku przez Tytusa Czyżewskiego i braci Andrzeja oraz Zbigniewa Pronaszków.
„Postanowiliśmy we trzech założyć towarzystwo skrajnych modernistów i przeciwstawić się tępocie i ogólnej śpiączce, jaka panowała wówczas w sztuce polskiej” – pisał Czyżewski. Początkowo nazywali się Ekspresjonistami Polskimi, a od 1919 roku – Formistami. „Formizm dąży do czystego piękna i związanych z nim uczuć radości i entuzjazmu” – tłumaczył główny ideolog grupy Leon Chwistek. Przyglądając się doświadczeniom kubistów, ekspresjonistów i futurystów, chcieli stworzyć polską wersję awangardy, nowoczesny styl narodowy.
– Formiści od początku swojej działalności koncentrowali się na sztuce religijnej, widząc w niej zarówno inspirację do poszukiwania treści duchowych, nowej ekspresji opartej na intensyfikacji uczuć i zwrócenie się w stronę emocjonalnego przeżywania twórczości artystycznej. Celem wystawy jest pokazanie tego mniej znanego aspektu działalności formistów i podkreślenie, że artyści potrafili łączyć elementy narodowej tradycji (religijność katolicka) z awangardową formą – pisze kurator wystawy dr hab. Andrzej Szczerski, Zastępca Dyrektora MNK ds. Naukowych.
