Ottomania. Osmański Orient w sztuce renesansu

Dürer, Memling, Bellini, Tintoretto, Veronese. Dzieła tych wspaniałych i cieszących się popularnością wśród publiczności artystów można oglądać w Krakowie do 27 września 2015 r. za sprawą niezwykłej wystawy „Ottomania. Osmański Orient w sztuce renesansu”. Przygotowało ją Muzeum Narodowe w Krakowie we współpracy Palais des Beaux-Arts (BOZAR) w Brukseli. Ekspozycja jest częścią dużego międzynarodowego projektu „Ottomans & Europeans: Reflecting on five centuries of cultural relations”.

– Muzeum Narodowe w Krakowie coraz częściej oferuje swoim gościom możliwość zobaczenia dzieł największych artystów światowej klasy i sławy. Po obrazach impresjonistów Chagalla, Turnera, Warhola, a ostatnio choćby Velazqueza czy Moneta, tym razem zaprezentujemy dzieła twórców europejskiego renesansu, działających w XVI wieku – mówi Dyrektor MNK Zofia Gołubiew. – Nazwiska takich artystów jak Dürer, Memling, Tycjan czy Bellini z pewnością zainteresują naszych gości. Wartością wystawy jest jednak nie tylko prezentacja tych wspaniałych dzieł, lecz także problem, który porusza zarówno sama wystawa, jak i międzynarodowy projekt badawczy. To wpływ Imperium Osmańskiego na kulturę i sztukę europejską XVI wieku, zaprzeczający dotychczasowemu postrzeganiu stosunków polsko-tureckich wyłącznie przez pryzmat XVII-wiecznych wojen.

Na początku XIV wieku na Półwyspie Anatolijskim narodziło się nowe państwo, które w wyniku licznych zdobyczy terytorialnych urosło do roli wiodącej islamskiej potęgi, nazwanej od rządzącej nim dynastii – Imperium Osmańskim. Wkroczenie sułtana Mehmeda II do Konstantynopola w 1453 roku było momentem szczególnie ważnym. Wydarzenie to nie tylko przyniosło kres istnieniu Cesarstwa Bizantyjskiego, ale również wyznaczyło początek nowej ery w dziejach świata.

W tym samym czasie we Włoszech nastąpiło odrodzenie nauki i sztuki, a rodzącej się myśli humanistycznej towarzyszyło ponowne zainteresowanie antykiem. Okres ten, nazwany później w Europie renesansem, obfitujący w nowe dokonania naukowe i wielkie odkrycia geograficzne, był jednocześnie naznaczony długotrwałymi wojnami oraz strachem przed nieznanym wrogiem, którego wojska zajmowały coraz rozleglejsze tereny Europy Południowo-Wschodniej.

Tematem wystawy „Ottomania. Osmański Orient w sztuce renesansu” jest konfrontacja dwóch, przeżywających rozkwit światów: muzułmańskiego Wschodu i chrześcijańskiej Europy, widziana oczami mistrzów renesansu, w których ponadczasowych dziełach można znaleźć odbicie tego fascynującego spotkania dwóch odmiennych, ale przenikających się kultur.

Dzięki dziełom artystów takich jak Gentile Bellini, Hans Memling, Jacopo Tintoretto, Paolo Veronese czy Albrecht Dürer wystawa ukazuje, jak w okresie nacechowanym strachem przed wojną i obcymi najeźdźcami rodziła się fascynacja i zamiłowanie do sztuki i kultury przeciwnika – po obu stronach konfliktu. Ten ambiwalentny stosunek był szczególnie mocno zaakcentowany w sztuce Włoch, Świętego Cesarstwa Niemieckiego, Niderlandów, Polski i Węgier – będącej tematem wystawy.