Obiekt dostępny dla niepełnosprawnych ruchowo Dostępny dla niepełnosprawnych wzrokowo Przewijak Kawiarnia Dostępny dla niepełnosprawnych słuchowo eye facebook facebookflickr flickr googleplus googleplusinstagram instagram pinterest pinterest searchsearchtwitter twitterwifi Zakaz fotografowania youtube youtube wheelchair Listgridheart kir Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Calendar Calendar Calendar
Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku Przypomnij o wydarzeniu Dodaj do planera
Dostępny dla niepełnosprawnych ruchowo Przewijak Kawiarnia WiFi
Powiększ tekst Powiększ tekst Drukuj

W Sukiennicach mieści się jedna z największych w Polsce stałych wystaw XIX-wiecznego polskiego malarstwa i rzeźby.


W połowie XIV wieku w miejscu średniowiecznych kramów pośrodku Rynku Głównego wzniesiono gotycką halę, którą w XVI wieku przebudowano w stylu renesansowym. Pod koniec XVIII stulecia, oprócz dotychczasowej czysto użytkowej funkcji magazynowo-handlowej Sukiennice zyskały znaczenie symboliczne. Wydawane tu bale i przyjęcia ku czci osobistości odwiedzających miasto oraz świętowanie licznych uroczystości patriotycznych, sprawiły, iż ta wznosząca się w samym centrum Krakowa budowla stała się miejscem niezwykle istotnym dla kultury narodowej. Dzisiejszy kształt i szczególną funkcję reprezentacyjną Sukiennice zyskały po restauracji przeprowadzonej w latach 1877-1879.

W 1879 roku sale I piętra gmachu Sukiennic wybrane zostały na siedzibę powstającego Muzeum Narodowego, którego kolekcję zapoczątkował Henryk Siemiradzki, ofiarując tworzącemu się muzeum swój obraz "Pochodnie Nerona". Ekspozycja w Sukiennicach obejmująca cztery sale: Salę Bacciarellego. Oświecenie, Salę Michałowskiego. Romantyzm. W stronę sztuki narodowej, Salę Siemiradzkiego. Wokół akademii oraz Salę Chełmońskiego. Realizm, polski impresjonizm, początki symbolizmu, prezentuje w kontekście historyczno-problemowym dzieła sztuki zebrane w Muzeum Narodowym w Krakowie nie pretendując do ukazania całości zjawisk artystycznych występujących pomiędzy połową wieku XVIII a końcem XIX.

 


Sztukę epoki oświecenia reprezentują w galerii różnorodne kierunki artystyczne drugiej połowy XVIII wieku: od kontynuatorów późnobarokowego malarstwa włoskiego i rokokowego malarstwa francuskiego, po inspiracje angielskim malarstwem portretowym i neoklasycyzm. Dominantę Sali oświecenia stanowi "Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego" w stroju koronacyjnym, mecenasa sztuki na polskim tronie, którego polityka kulturalna lansująca nowe pojmowanie narodowej tożsamości, wskazała ważne obszary rozwoju sztuki polskiej, aktualne także w XIX wieku: kształcenie artystów w kraju na poziomie akademickim oraz wizualizację narodowej historiografii. Tematyka obrazów i rzeźb skoncentrowana jest wokół portretu (reprezentacyjnego, intymnego, alegorycznego i ukrytego - déguisé) oraz przeszłości ukazywanej w sposób alegoryczny, egzemplaryczny lub historyczny. Wśród autorów prac znalazły się nazwiska najwybitniejszych artystów pracujących w Polsce w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku: Marcella Bacciarellego, Józefa Grassiego, Bertela Thorvaldsena, Jana Norblina, Jakuba Tatarkiewicza, Franciszka Smuglewicza, Kazimierza Woźniakowskiego.

Romantyzm na potrzeby ekspozycji rozumiany jest jako zjawisko artystyczne obejmujące okres od schyłku XVIII wieku do połowy XIX stulecia, występujące w różnym nasileniu i zróżnicowanej formie. Na ziemiach polskich zapowiadające go zjawiska pojawiły się po utracie niepodległości w roku 1795, a jego właściwy rozwój datuje się od lat dwudziestych XIX wieku. Apogeum rozkwitu romantyzmu stanowił okres powstania listopadowego, zaś jego schyłek przypadł na lata po upadku powstania styczniowego. Podobnie jak w przypadku romantyzmu europejskiego, romantyzm polski nie wykształcił w dziedzinie sztuki jednorodnego oblicza. Najistotniejszą jego cechą był patriotyczno-niepodległościowy charakter, w ramach którego toczyła się dyskusja na temat potrzeby stworzenia sztuki narodowej. Dzieła zgromadzone w Sali Michałowskiego charakteryzuje historyczny sposób myślenia połączony z pełnymi sprzeczności postawami ideowymi: demokratyczne myśli sąsiadują z przekonaniami konserwatywnymi, nawiązującymi do nienaruszalnej przeszłości i tradycji. Romantyczne treści wyrażone zostały w utworach o różnorakich formach.


Dzięki swej typowości – lub, dla odmiany, wyjątkowości – dzieła te stanowią rozwiązania interesujące pod względem treściowym lub stylistycznym. Nazarenizm Wojciecha Stattlera sąsiaduje ze znakomitą warsztatowo sztuką Henryka Rodakowskiego i Józefa Simmlera, rzymsko-francuski rodowód dzieł Januarego Suchodolskiego zestawiono z niezwykle indywidualną twórczością Piotra Michałowskiego, najwybitniejszego artysty polskiego romantyzmu.

W XIX wieku akademie sztuk pięknych kształtowały europejskie malarstwo i rzeźbę nauczając dość powszechnie akceptowanych zasad, do realizacji których aspirowali także pedagodzy uczelni artystycznych w Krakowie i Warszawie. Do najważniejszych zaliczano m.in. przekonanie, iż powinnością sztuki jest ukazywanie piękna idealnego zrodzonego w umyśle artysty pod wpływem obserwacji i korekty natury oraz podział sztuki na gatunki wartościowane od najważniejszych – alegorii i malarstwa historycznego, poprzez portrety i malarstwo rodzajowe, po niedoceniane pejzaże i martwe natury. Dlatego w sali Wokół akademii przedstawione zostały obrazy historyczne i portrety, które w akademickiej hierarchii gatunków, a w ślad za tym na paryskich Salonach i innych wystawach, ceniono najwyżej. Polscy artyści interesowali się malarstwem i rzeźbą historyczną, gdyż dawały im możliwość przedstawiania tematyki poświęconej narodowej przeszłości, pożądanej przez polską publiczność i krytyków. Ceniono zwłaszcza wielkoformatowe dzieła o wzniosłej treści, jak np. "Opłakane apostolstwo" Wojciecha Gersona, "Pochodnie Nerona" Henryka Siemiradzkiego. Popularnością wśród szerokich kręgów odbiorców sztuki cieszyły się także mniejsze formaty, tańsze i łatwiej dostępne, często o mniej skomplikowanych treściach, ukazujące sceny anegdotyczne, ekscytujące lub znane z legend ("Ofiarowanie kura Bractwu Kurkowemu" Władysława Łuszczkiewicza, "Iwan Groźny" Jana Matejki, "Stanisław Oświęcim przy zwłokach Anny Oświęcimówny" Stanisława Bergmana, "Jan Kochanowski z Urszulką" Zygmunta Trembeckiego). Niedoścignionym mistrzem malarstwa historycznego był Jan Matejko, którego monumentalne obrazy, będące z pozoru prostą, realistyczną ilustracją wydarzenia, zawierały skomplikowane treści, które można rozpatrywać na kilku poziomach interpretacyjnych – historycznym, politycznym i historiozoficznym ("Hołd pruski", "Kościuszko pod Racławicami"). Warto też zwrócić uwagę na znakomite portrety najlepszych polskich artystów: Jana Matejki, Henryka Rodakowskiego, Kazimierza Pochwalskiego i Tadeusza Ajdukiewicza.


Tendencje realistyczne pojawiły się w sztuce polskiej od lat czterdziestych XIX wieku. W odniesieniu do dzieł malarstwa i rzeźby realizm polegał w głównej mierze na próbie utrwalenia zaobserwowanych w naturze form i zjawisk, z pominięciem stylizacji i idealizacji. Kryterium piękna zostało zastąpione kryteriami prawdy i obiektywizmu. Obserwacja rzeczywistości w połączeniu z chęcią zachowania wierności wobec natury spowodowały podkreślanie ulotności, chwili. Wybierano tematy współczesne, odnoszące się zarówno do wydarzeń ważnych, jak i zwykłych, codziennych, mało znaczących. Bohaterem stał się zwykły człowiek, ukazywany w całej swej fizycznej i psychologicznej różnorodności. Rozkwit przeżywało malarstwo pejzażowo-rodzajowe. W Sali Chełmońskiego wyodrębniono poszczególne środowiska twórcze, m.in. związaną z Warszawą tzw. grupę Marcina Olszyńskiego (Franciszek Kostrzewski, Józef Szermentowski, Wojciech Gerson). Inspiracje twórczością francuskich pejzażystów zwanych barbizończykami prezentują Józef Szermentowski i Władysław Ciesielski. Szeroko reprezentowane jest również środowisko tzw. polskich monachijczyków, czyli artystów związanych z monachijskim ośrodkiem artystycznym (m.in. Józef Brandt, Józef Chełmoński, Maksymilian i Aleksander Gierymscy, Stanisław Witkiewicz, Roman Kochanowski, Władysław Malecki). Wokół "Czwórki" Chełmońskiego zgromadzono dzieła artystów współtworzących tzw. pracownię w Hotelu Europejskim w Warszawie (J. Chełmoński, S. Witkiewicz, A. Chmielowski, A. Gierymski). Tzw. polski impresjonizm stanowił jedynie częściową adaptację założeń kierunku, złagodzoną w stosunku do wersji francuskiej. Polegał na połączeniu realizmu i naturalizmu z pewnymi elementami impresjonistycznego obrazowania (rozjaśniona tonacja barwna, malowanie czystymi kolorami, dywizjonizm). W Sukiennicach prezentowany jest na przykładzie dzieł Władysława Podkowińskiego, Józefa Pankiewicza, Jana Stanisławskiego oraz Leona Wyczółkowskiego. W tej części ekspozycji prezentowane są również dzieła powstałe u schyłku stulecia, łączące symbolizm z estetyką ekspresjonizmu. Do sztandarowych przykładów takich rozwiązań należy "Szał" Władysława Podkowińskiego. Pełna symbolicznych treści, młodopolska twórczość Jacka Malczewskiego, stanowi ideowe zamknięcie ekspozycji, wprowadzające widza w problematykę Galerii Sztuki Polskiej XX wieku, znajdującą się w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie.

Galeria Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach

Rynek Główny 3, 31-042 Kraków
  • pon: nieczynne
  • wt - sob: 10 - 18
  • niedz: 10 -16
Władysław Podkowiński, Szał uniesień, 1894
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Henryk Siemiradzki, Pochodnie Nerona, 1876
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Anna Bilińska-Bohdanowicz, Autoportret z paletą, 1887
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Marcello Bacciarelli, Portret Stanisława Augusta w stroju koronacyjnym, 1790
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Jacek Malczewski, Śmierć Ellenai, 1883
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Tadeusz Ajdukiewicz, Portret Heleny Modrzejewskiej, 1880
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Artur Grottger, Rok 1863 – Powitanie, 1865
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Wojciech Korneli Stattler, Machabeusze, między 1830-1842
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Aleksander Gierymski, Dziewczyna z Bronowic, 1893-1894
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Aleksander Gierymski, Chłop z Bronowic, ok. 1895
Więcej na temat dzieła w portalu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Sala Bacciarellego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Bacciarellego
Sala Bacciarellego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Bacciarellego
Sala Bacciarellego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Bacciarellego
Sala Bacciarellego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. J. Świderski - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Bacciarellego
Sala Michałowskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Michałowskiego
Sala Michałowskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Michałowskiego
Sala Michałowskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Michałowskiego
Sala Michałowskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Michałowskiego
Sala Michałowskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Michałowskiego
Sala Michałowskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Michałowskiego
Sala Michałowskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Michałowskiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Siemiradzkiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sala Chełmońskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sala Chełmońskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sala Chełmońskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sala Chełmońskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sala Chełmońskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sala Chełmońskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sala Chełmońskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sala Chełmońskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sala Chełmońskiego
Sukiennice, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku / fot. M. Żak - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Winda wewnętrzna
/ fot. Bartosz Cygan - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych
Brak progów w przejściach
/ fot. Bartosz Cygan - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych
Winda wewnętrzna
/ fot. Bartosz Cygan - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych
Oznakowania alfabetem Braille'a
/ fot. Bartosz Cygan - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych
Szyny teleskopowe
/ fot. Bartosz Cygan - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych
Winda wyposażona w przyciski brajlowskie
/ fot. Bartosz Cygan - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych
Toaleta przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych
/ fot. Bartosz Cygan - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych
/ fot. Bartosz Cygan - Pracownia Fotograficzna MNK
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Najpiękniejsze dzieła Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Sukiennice - Sala Bacciarellego
Sukiennice - Sala Bacciarellego
Sukiennice - Sala Michałowskiego
Sukiennice - Sala Michałowskiego
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sukiennice - Sala Siemiradzkiego
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sukiennice - Sala Chełmońskiego
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych
Sukiennice - udogodnienia dla osób niepełnosprawnych

Artykuły powiązane

Wydawnictwa towarzyszące

Mecenas Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach

Sponsor Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku

Patroni medialni

Kontynuując przeglądanie tej strony, akceptujesz pliki cookies. Więcej na ten temat możesz dowiedzieć się w naszej Polityce Prywatności
Akceptuję