Obiekt dostępny dla niepełnosprawnych ruchowo Dostępny dla niepełnosprawnych wzrokowo Przewijak Kawiarnia Dostępny dla niepełnosprawnych słuchowo eye facebook facebookflickr flickr googleplus googleplusinstagram instagram pinterest pinterest searchsearchtwitter twitterwifi Zakaz fotografowania youtube youtube wheelchair Listgridheart kir Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Alert Calendar Calendar Calendar Logo
Józef Czapski

Józef Czapski

Józef Czapski


W czerwcu 1947 roku w Rzymie pod kierunkiem Jerzego Giedroycia, swojego podwładnego z Wydziału, wraz z Gustawem Herlingiem-Grudzińskim oraz Zofią i Zygmuntem Hertzami współtworzył pierwszy numer emigracyjnej "Kultury", której następne zeszyty zaczęły wychodzić już w Paryżu i podparyskim miasteczku Maisons-Laffitte, gdzie cała redakcja zamieszkała po demobilizacji. Tam też założono Instytut Literacki, w którym Józef Czapski wydawał swoje książki, pisząc jednocześnie do "Kultury" niemal do swej śmierci.
Po II wojnie światowej Czapski malował i prowadził (od wyjścia w 1942 roku z Rosji Sowieckiej) Dzienniki, które do śmierci były "jego oddechem" każdego dnia. Pisał eseje o malarstwie i recenzje z wystaw. W Polsce po II wojnie, z przyczyn politycznych, jego prace eksponowano rzadko, zwykle przy okazji wystaw malarstwa kapistów.

Muzeum Narodowe w Krakowie zorganizowało w 1992 roku ekspozycję "Józef Czapski – malarstwo ze zbiorów szwajcarskich" (prezentowaną później w Muzeach Narodowych w Poznaniu i Warszawie), a w 1996 roku – "Wnętrze. Józef Czapski w stulecie urodzin".

W 1944 roku Józef Czapski wydał Wspomnienia starobielskie (napisane w 1943), a kilka lat później książkę Na nieludzkiej ziemi, poświęconą polskim oficerom zamordowanym w Katyniu i wielu innych miejscach w Rosji Sowieckiej. Inspirował Andrzeja Wajdę w czasie przygotowań do pracy nad filmem Katyń.
W swoim pokoju i w pokoju swej siostry Marii w Maisons-Laffitte Józef Czapski zgromadził przez 50 lat olbrzymie archiwum (20 metrów bieżących), w tym 278 tomów "Dzienników", księgozbiór (ponad 3500 książek), materiały warsztatowe, korespondencję i przedmioty codziennego użytku oraz akcesoria malarskie. Rozważał sprzedaż archiwum Uniwersytetowi w Yale (USA). Ostatecznie postanowił na mocy testamentu przekazać swoją spuściznę Muzeum Narodowemu w Krakowie, pomny na fakt, że zbiory muzealne i biblioteczne jego dziadka Emeryka Hutten-Czapskiego przed blisko 100 laty stały się filarem kolekcji tego Muzeum.

Wykonawcą testamentu uczynił swego współpracownika i redaktora paryskiej "Kultury" Jerzego Giedroycia oraz siostrzenicę Elżbietę Plater-Zyberk Łubieńską, spadkobierczynię. Przekazała ona Muzeum Narodowemu w Krakowie oficjalnym aktem darowizny  z dnia 19 kwietnia 1993 roku rękopisy, szkice, korespondencję, księgozbiór, meble i obrazy wraz z archiwum Marii Czapskiej, siostry Józefa. W 1994 roku, wypełniając testament, przewieziono spuściznę Józefa i Marii Czapskich do Muzeum Narodowego w Krakowie.

Setna rocznica urodzin Józefa Czapskiego w 1996 roku stała się okazją do otwarcia w Muzeum Narodowym w Krakowie wystawy "Wnętrze. Człowiek i miejsce. Józef Czapski – w stulecie urodzin", którą przygotowały Krystyna Zachwatowicz i Barbara Małkiewicz. Na wystawę złożyły się dokumenty, pamiątki rodzinne, rękopisy, książki. Autorki odtworzyły w warunkach muzealnych w skali 1:1 pokój Józefa Czapskiego z Maisons-Laffitte, wypełniając go sprzętami, sztalugami i paletami, książkami oraz teczkami z archiwaliami.

W 2008 roku ukazał się drukiem "Inwentarz archiwum Józefa i Marii Czapskich" obejmujący 521 rękopisów wraz ze spisem pamiątek, rzeczy osobistych, obrazów i księgozbioru Czapskich.

Na skutek zabiegów pracowników Muzeum Narodowego w Krakowie w latach 2008–2010 pozyskano kolejną partię spuścizny Józefa i Marii Czapskich, przekazaną przez Józefa Czapskiego przed śmiercią, w dowód zaufania i sympatii jego siostrzeńcowi Janowi Przewłockiemu, mieszkającemu w Warszawie, który wstępnie porządkował archiwalia w Maisons-Laffitte. W skład tej partii archiwaliów wchodziły fotografie, korespondencja (w tym listy Czesława Miłosza, Sławomira Mrożka, Konstantego Jeleńskiego, Daniela Halévy’ego), korespondencja rodzinna od połowy XIX wieku, w tym Emeryka Hutten-Czapskiego, rodziny Stackelbergów, Meyendorffów i Thunów, materiały literackie i warsztatowe obejmujące w sumie 163 sygnatury rękopiśmienne.

W 2006 roku Muzeum Narodowe w Krakowie uzyskało w darze od Adeli i Władysława Żeleńskich z Paryża dwa obrazy olejne i cztery rysunki Józefa Czapskiego, z których część można oglądać Galerii Sztuki Polskiej XX wieku w Gmachu Głównym.


oprac. Katarzyna Bik na podstawie tekstu Janusza Nowaka


Kontynuując przeglądanie tej strony, akceptujesz pliki cookies. Więcej na ten temat możesz dowiedzieć się w naszej Polityce Prywatności
Akceptuję